Државниот совет за превенција бара одговорност од градоначалниците и општинските совети за неформирани тела за заштита на децата

Државниот совет за превенција на детско престапништво и правда за деца (ДСПДП) побара одговорност од градоначалниците и од советите на општините кои не формирале функционални тела за спречување на детското насилство, оценувајќи дека токму нивното непочитување на законската обврска е една од главните причини за ескалацијата на врсничкото насилство во Македонија. Ова беше истакнато на денешната презентација на Годишниот извештај на Советот за 2025 година, на која беа претставени и препораки за унапредување на системот за превенција и заштита на правата и интересите на децата.

Според податоците изнесени на презентацијата, најголем број деца жртви биле евидентирани од Министерството за внатрешни работи – 694, потоа во јавните обвинителства – 629, во судовите – 404 и во центрите за социјална работа – 334. Овие бројки, како што беше нагласено, ја отсликуваат сериозноста на состојбата со насилството врз и меѓу децата и потребата од системски, а не само декларативен одговор на локално ниво.

Претседателката на Државниот совет, професорката по кривично право д-р Гордана Лажетиќ од Правниот факултет „Јустинијан Први“ во Скопје, оцени дека како еден од најзначајните предизвици и понатаму се издвојува неисполнувањето на законската обврска за формирање општински совети за превенција на детско престапништво во голем број општини. Таа објасни дека во дел од општините овие тела воопшто не се формирани, во други постојат, но не се активни, додека само мал дел функционираат и ги реализираат предвидените активности.

Лажетиќ додаде дека за нивното функционирање се неопходни финансиски средства, годишни програми за работа и активна вклученост на сите релевантни чинители. Според неа, Советот ги спојува за соработка советите на општините и судиите, обвинителите од тие општини, полицајците, директорите на локалните училишта и социјалните работници, со цел да се разбере дека неформирањето тела за откривање на булинг и изживување на деца врз деца, како и несакањето да се видат децата во ризик од сопственото соседство, се најголемите виновници што врсничкото насилство меѓу децата ескалира во Македонија.

Од Државниот совет особено ја истакнаа состојбата во главниот град, оценувајќи дека освен Општина Охрид и Општина Тетово, никој не ја сфатил ситуацијата сериозно, особено не Советот на Град Скопје и градоначалникот, како и советите на скопските општини и нивните градоначалници. Притоа беше нагласено дека токму во главниот град има најголем број случаи на насилство од деца и најголем број жртви-деца, што дополнително ја нагласува тежината на пропустот на локалните власти.

Презентацијата на Годишниот извештај за 2025 година беше искористена и за формулирање препораки за унапредување на системот за превенција и заштита на правата и интересите на децата. Според Советот, клучниот чекор останува исполнувањето на законската обврска за формирање и за активно работење на општинските совети за превенција на детско престапништво, бидејќи без функционални локални тела не може да се очекува навремено откривање на булингот, изживувањето меѓу децата и случаите на деца во ризик.

Од изнесеното на презентацијата произлегува дека проблемот не е само во недостигот на законска рамка, туку во нејзината недоследна примена на локално ниво. Државниот совет за превенција на детско престапништво и правда за деца со своите препораки практично бара од градоначалниците и од општинските совети да престанат да ја третираат заштитата на децата како формалност и да преземат конкретни чекори – формирање на телата, обезбедување средства, донесување годишни програми и активна соработка со судиите, обвинителите, полицијата, училиштата и центрите за социјална работа.

Доколку овие препораки не бидат спроведени, како што беше посочено, врсничкото насилство ќе продолжи да ескалира, а бројките на евидентирани жртви во полицијата, обвинителствата, судовите и центрите за социјална работа ќе останат показател за системот што реагира откако последиците веќе настанале, наместо да ги спречува навреме.