Дизелот расте тивко — сметката за тоа ја плаќаат потрошувачите

Цените на бензинот веќе одамна им го полнат џебот на потрошувачите, но економистите предупредуваат дека постои уште едно гориво кое на помалку видлив начин ги турка цените нагоре во продавниците — дизелот. Според податоците на AAA, просечната цена на дизелот во вторникот достигнала 6,32 долари за галон, што е раст од 68 отсто од почетокот на војната со Иран. Тоа е поголем скок од оној кај бензинот, чија просечна цена во истиот период изнесувала 4,37 долари за галон, односно раст од околу 47 отсто од 2,98 долари за галон на 27 февруари.

„Ова ќе биде уште еден притисок врз потрошувачот“, изјавил Мајкл Рид, шеф на американскиот економски сектор во Royal Bank of Canada. „И токму потрошувачите со пониски и средни приходи го чувствуваат тоа несразмерно.

Економистите го објаснуваат растот пред сè со војната со Иран, која го намалила снабдувањето со нафта што тече низ Блискиот Исток и ја оштетила рафинериската инфраструктура во регионот што нафтата ја претвора во дизел, бензин и авионско гориво. Кон повисоките цени на дизелот придонела и војната на Русија во Украина — Киев бомбардирал руски рафинерии, по што Москва забранила извоз на дизел.

Дизелот е гориво што го користат камионите, возовите и бродовите за транспорт на стока до продавниците, но има и многу други намени — во земјоделството, производството, како и за греење на домови и индустриски објекти, според анализа на Goldman Sachs Research. Бизнисите тие повисоки трошоци ги префрлаат на потрошувачите преку повисоки цени во продавниците, велат економистите.

„Сè што се превезува со камион ќе биде погодено од повисоките трошоци за дизел — од намирници до сè што ви доставуваат до врата“, изјавил Марк Занди, главен економист во Moody's. „Бензинот е директен: излегува директно од мојот џеб во резервоарот. Дизелот е индиректен.

Занди потсетил на често цитирана изрека што ја сумира состојбата: „Автомобилите работат на бензин, економијата работи на дизел.

Трошоците за товарен транспорт забрзуваат со брзо темпо, споредливо со периодот по повторното отворање на економијата по ковид-пандемијата, а многу од тие транспортни методи зависат токму од дизел, рекол Рид. Трговските рути се во голема мера фиксни, што значи дека бизнисите не можат да го намалат растојанието за да заштедат на гориво, па повисоките влезни трошоци за дизел најверојатно ќе се пренесуваат по синџирот на снабдување, на крајот до потрошувачот.

Како одговор на растот, земјите од Групата седум — Франција, Канада, Германија, Италија, Јапонија, Обединетото Кралство и САД — во петокот се согласиле на „значително ослободување“ на залихите на дизел за борба против растечките цени на горивата. Американската администрација претходно вршела притисок врз Европа да ослободи залихи на дизел како алтернатива на воведувањето забрана за извоз со цел намалување на цените. Претседателот Доналд Трамп во понеделникот потпишал извршна наредба со која привремено се дозволува поширока употреба на поевтиниот црвен дизел, инаку наменет за земјоделски работи, во обид да се намалат рекордно високите трошоци за гориво.