Дигиталната инфраструктура во Македонија е изградена, но сè уште не се користи доволно, беше речено на Finelevate Digital Summit 2026

Колку реално се користи дигиталната инфраструктура што веќе е изградена, колку приватниот сектор е вклучен во електронската размена на податоци и до каде стигнала примената на електронската идентификација во практиката — овие прашања беа во фокусот на годинешниот Finelevate Digital Summit 2026, каде што претставници на државата, приватниот сектор и странски експерти разменија искуства за тоа како дигиталните системи да преминат од формално постоење во секојдневна употреба.

Министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски се осврна на процесот на дигитализација во јавниот и приватниот сектор, посочувајќи дека државната администрација во изминатиот период заостанувала зад приватниот сектор. Според него, состојбата во последните две години е подобрена и направени се значајни чекори во дигитализацијата на институциите, но тоа не значи дека администрацијата веќе е понапред од приватниот сектор. Андоновски зборуваше и за инфраструктурата преку која институциите се поврзуваат и разменуваат податоци, како и за потребата постојните системи сè повеќе да се користат во практиката.

Во тој контекст, министерот се осврна и на искуствата од други земји, меѓу кои ја спомена Литванија, при разговорот за развојот и користењето на дигиталната инфраструктура. Во продолжение, Андоновски зборуваше и за податоците што институциите ги поседуваат во официјалните регистри и за можноста тие да се користат во процеси во кои се вклучени и компаниите. Во тој контекст ги спомена процесите поврзани со нови корисници и ажурирањето на постојните податоци.

На самитот беше пренесено и искуството од Србија преку Санела Голијанин, проект-менаџер во Канцеларијата за ИТ и е-Управа на Владата на Србија. Таа зборуваше за примената на дигиталните решенија и за нивното користење во банкарскиот сектор. Голијанин посочи дека во конкретниот процес за кој зборуваше се вклучени седум банки, при што се осврна на нивното користење на компонентите на дигиталната инфраструктура во банкарските процеси.

Посебно внимание на Finelevate Digital Summit 2026 беше посветено на електронската идентификација и на тоа како таа веќе се применува во практиката. За искуството во оваа област зборуваше Катерина Јовановиќ, раководител на Одделот за доверливи услуги во КИБС АД Скопје. Јовановиќ посочи дека корисниците денес можат дигитално да се идентификуваат, што претставува конкретен чекор од теоријата кон секојдневната употреба на дигиталните алатки.

Дискусијата на самитот отвори и пошироко прашање за тоа како изградената дигитална инфраструктура да не остане само формално достапна, туку реално искористена и од институциите и од компаниите. Од изнесеното произлезе дека клучен предизвик не е толку изградбата на системите, колку нивното секојдневно користење во процесите што ги допираат граѓаните и бизнисите.

Преку примерите од Литванија и Србија, како и преку домашното искуство во банкарскиот сектор и во доверливите услуги, беше илустрирано дека поврзувањето на институциите, размената на податоци од официјалните регистри и електронската идентификација се трите столба врз кои почива практичната дигитализација. Заклучокот што се наметна е дека следниот чекор е поголема употреба на веќе постоечкото, наместо дополнително ширење на инфраструктурата без соодветна примена.