Дигитална независност на Европа: дата-центрите бараат мегавати и милиони литри вода

Европа сè поодлучно сака да има поголема контрола врз сопствената дигитална инфраструктура и да не зависи од серверите и компјутерската моќ што се концентрирани во САД. Но, дигиталниот суверенитет има и многу физичка цена — дата-центрите трошат огромни количества електрична енергија и вода, а во делови од Европа веќе се организираат протести против нивната изградба.

Со дата-центрите се случува нешто слично како со термоелектраните или ветерните паркови: луѓето сакаат да ги користат услугите што ги овозможуваат, но многу помалку сакаат такво постројување да имаат во непосредна близина. Токму затоа, додека Европа ја забрзува изградбата на дата-центри за да ја намали зависноста од инфраструктурата во САД и да создаде сопствена база за развој на вештачката интелигенција, расте и отпорот кон нив. Цената на дигиталниот суверенитет не се мери само во милијарди евра — се мери и во мегавати и литри вода.

Потрошувачката на вода е еден од најголемите проблеми, особено во периоди на суша и високи температури. Како илустрација, еден дата-центар на компанијата CoreSite во близина на Денвер, Колорадо, при целосно оптоварување може дневно да испарува околу три милиони литри вода. Тоа е количина споредлива со дневната потрошувачка на вода на околу 21.000 луѓе во Европа.

Во Германија, според податоците од регистарот на Сојузното министерство за економија, на секој потрошен киловат-час електрична енергија во дата-центрите во просек се троши меѓу 0,4 и 4,4 литри вода. Таа вода се користи за ладење на опремата, при што дел испарува, а дел се враќа загреан во водните текови.

Проблемот станува уште поочигледен во периоди на суша. Европа неодамна помина низ најтоплото лето досега, а во некои региони ограничувањата за вода дополнително ја заоструваат состојбата со ладењето на дата-центрите.

Сето ова ја отвора централната дилема на европскиот дигитален суверенитет: континентот сака сопствена инфраструктура за вештачка интелигенција и сопствена компјутерска моќ, но таа инфраструктура не е невидлива — таа троши струја како голем индустриски капацитет и „пие“ вода како град. Додека се градат нови капацитети, локалните заедници сè почесто прашуваат кој ја плаќа сметката за вода и струја, и токму тоа прашање станува новото поле на судир меѓу дигиталните амбиции на Европа и секојдневието на луѓето што живеат покрај нив.