Дезинформациите ја поткопуваат иднината на македонското рударство, предупредуваат експертите

Македонското рударство се соочува со сериозен предизвик што не е само економски, туку и информациски. Според домашните експерти, ширењето дезинформации за рударската гранка ја загрозува нејзината иднина, а со тоа и иднината на целата национална економија. Геологот Ѓорѓи Димов, кој е и декан на Факултетот за природни и технички науки во Штип, јасно потенцираше дека рударството и геологијата имаат огромно значење за економскиот развој на државата, но и за нејзината иднина. Тој зборуваше на годишното стручно советување во организација на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, каде што беше отворено прашањето за тоа како јавноста ја разбира оваа индустрија.

Димов потсети дека рударството е еден од темелите врз кои се градела македонската индустрија и дека и денес останува значаен дел од македонската економија. Како конкретен показател, тој наведе дека само во 2024 и 2025 година извозот на концентрати на олово, цинк и бакар достигнува неколку стотина милиони долари. „Тоа се конкретни бројки кои потврдуваат дека рударството не е само наше индустриско наследство, туку и реална економска состојба“, истакна Димов. Според него, ваквите факти треба да бидат основа за јавната дебата, а не дезинформациите што ја замаглуваат вистинската слика за придобивките од оваа гранка.

Парадоксот за кој предупреди Димов е уште поизразен кога се спореди со глобалните трендови. Светот бара зелена транзиција, обновлива енергија, електрични возила и нови технологии, а истовремено, како што рече тој, се погласни се барањата за ограничување на рударството. Токму тука лежи клучната порака на експертите: не постои зелена транзиција без минерални суровини. Бакарот, оловото, цинкот и другите метали се неопходни за изградба на соларни панели, ветерни турбини, батерии и електрични возила, така што без одржливо рударство нема ниту обновлива енергија. Дезинформациите што ја прикажуваат рударската индустрија како директна спротивност на зелената агенда, според експертите, ја загрозуваат токму таа транзиција кон која Македонија треба да се стреми.

Економските податоци дополнително ја засилуваат загриженоста. Последниот пресек на состојбата во македонската индустрија покажува поразителни бројки за рударската гранка. Индустриското производство во септември 2026 година е зголемено за 2,4 отсто во однос на септември 2025 година, но најголем удел во растот има преработувачката индустрија. На другата крајност со негативни показатели е токму рударството, кое во ниту еден месец од годинава нема подобрување во споредба со истиот период лани. Според податоците на Државниот завод за статистика, индустриското производство во секторот рударство и вадење камен во септември 2026 година, во однос на септември 2025 година, бележи опаѓање од 7,7 отсто. Најостар пад беше забележан во податоците за месец август, кога рударството било послабо за дури 10,1 отсто.

Ваквите бројки, според домашните експерти, недвосмислено покажуваат дека е потребен развој на одржливо рударство, со кое Македонија ќе фати чекор со земјите од соседството и со европските трендови. За да се постигне тоа, неопходна е и прецизна и вистинита информација до јавноста, бидејќи дезинформациите можат да ги одвратат инвестициите, да ги забават потребните инвестициски циклуси и да ја поткопаат довербата во институциите што ја регулираат оваа област. Димов и неговите колеги од Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија сметаат дека стручната јавност мора поактивно да учествува во јавната дебата и да ги објаснува реалните придобивки и ризици од рударството, наместо да дозволи просторот да го исполнат неосновани тврдења.

Заклучокот што произлегува од стручното советување е јасен: иднината на македонското рударство не зависи само од геолошките ресурси и од пазарните услови, туку и од способноста на општеството да води информирана дебата. Ако дезинформациите продолжат да доминираат, ризикот е Македонија да ја пропушти шансата да го искористи своето минерално богатство за економски раст и за зелена транзиција, додека соседните земји и европските партнери одамна го направиле тој чекор. Затоа експертите апелираат до медиумите, институциите и до стручната јавност заеднички да работат на враќање на фактите во центарот на разговорот за рударството, бидејќи, како што беше речено, без минерални суровини нема ниту обновлива енергија, ниту електрични возила, ниту нова технологија.