Демократијата под притисок: ОН и Советот на Европа бараат поголемо граѓанско учество и враќање на довербата во институциите

На 15 септември се одбележува Меѓународниот ден на демократијата, прогласен од Генералното собрание на Обединетите нации во 2007 година, а првпат одбележан во 2008 година со цел да се промовираат и зајакнат демократските принципи. По тој повод, генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, ја нагласи важноста од поврзување на луѓето од различни делови на општеството за да се збогати процесот на носење одлуки, да се изгради доверба и да се создадат помирни, инклузивни и отпорни општества.

Годинашната порака на меѓународната заедница доаѓа во момент кога демократијата се соочува со сериозни притисоци. Советот на Европа оценува дека демократијата е под притисок од демократското назадување, губењето на довербата на граѓаните во демократските институции и политичарите, војните, деградацијата на животната средина и економските притисоци. Ова предупредување го изнесе претседателката на Конгресот на локални и регионални власти при Советот на Европа, Гун-Марит Хелгесен.

Според Хелгесен, демократијата пред сè се доживува на локално ниво, поради што локалните и регионалните власти имаат клучна улога во нејзиното зачувување. Тоа значи дека довербата во институциите не се гради само на национално или меѓународно ниво, туку најпрво во заедниците каде што граѓаните секојдневно ги чувствуваат последиците од одлуките што се носат.

Советот на Европа воедно го спроведува Новиот демократски пакт за Европа, процес чија цел е да се одговори на демократското назадување и да се обнови демократското управување. Амбицијата на Пактот е да ја обнови довербата во институциите и да ја зајакне демократската отпорност во ера на постојани кризи. Со тоа, Советот на Европа сака да понуди конкретна рамка преку која земјите членки и нивните локални власти би можеле да се справат со предизвиците што ги поткопуваат демократските процеси.

Во седиштето на Обединетите нации во Њујорк, Фондот на ОН за демократија (UNDEF) и Канцеларијата на ОН за партнерства организираат настан посветен на прашањето како граѓанското учество, дијалогот и инклузијата можат да ја зајакнат довербата и да придонесат кон поодговорно и поефикасно управување. Настанот е директен одраз на годинешниот фокус на меѓународната заедница — потребата граѓаните повторно да се вклучат во процесот на одлучување, наместо да останат пасивни набљудувачи.

Меѓународниот ден на демократијата е воспоставен со цел да се поттикне свеста дека демократијата не е само изборен чин, туку постојан процес што бара активно учество, одговорност и заштита на основните слободи. Пораките од Обединетите нации и од Советот на Европа годинава јасно укажуваат дека обновата на довербата меѓу граѓаните и институциите е предуслов за стабилни и отпорни општества.

Одбележувањето на овој ден доаѓа и во контекст на пошироките напори на меѓународните организации да го зајакнат демократското управување преку дијалог, инклузија и поголемо вклучување на локалните заедници. Советот на Европа преку Новиот демократски пакт за Европа ја нагласува токму таа поврзаност меѓу локалното и глобалното ниво на демократија, потсетувајќи дека зачувувањето на демократските вредности започнува во секоја заедница поединечно.