Дали QQQ може да чека до 2042 година? Историјата на дот-ком меурот нуди сценарио

Дебатата за тоа дали вештачката интелигенција е балон е сè пожешка, но наместо да заземеме страна, историјата може да ни покаже што би се случило доколку тој балон пукне. Ако се погледне пукањето на дот-ком меурот, на Nasdaq му беа потребни 15 години за да го поврати претходниот врв. Доколку историјата се повтори, Invesco QQQ (NASDAQ:QQQ), ETF кој го следи индексот Nasdaq-100, не би закрепнал до 2042 година доколку пукне во следните дванаесет месеци. Авторот на анализата наведува дека не предвидува вакво сценарио и дека е оптимист за вештачката интелигенција и Nasdaq-100, но смета дека е добро да се разгледа овој потенцијален исход пред премногу средства да се насочат кон еден ETF со толкава изложеност на мегатрендот на вештачката интелигенција.

Пукањето на дот-ком меурот се вбројува меѓу најголемите пазарни крахови во историјата. Растот на Nasdaq Composite, поттикнат од интернетот, започна во 1995 година кога индексот беше под 1.000 поени. Технолошкиот индекс достигна врв од 5.048 поени на 10 март 2000 година, што е раст од над 400 отсто за околу пет години. Потоа индексот падна за 77 отсто од тој врв, достигнувајќи го дното на 4 октомври 2002 година на 1.139,90 поени. На Nasdaq му беа потребни 15 години да закрепне, конечно достигнувајќи го претходниот максимум на 24 април 2015 година.

Главниот фактор за крахот беше преценетиот пазар на акции. Многу инвеститори шпекулираа дека дот-ком компаниите на крајот ќе бидат исклучително профитабилни, иако многу од нив во тоа време не остваруваа никакви приходи. Кон крајот на 1999 година, Nasdaq се тргуваше со сооднос цена-заработка од над 200. Веројатниот катализатор што го поттикна крахот беше одлуката на Федералните резерви да ги зголеми каматните стапки, што ги ограничи капиталните текови и им отежна на интернет-компаниите со недостиг од готовина да соберат капитал за финансирање на своите операции.

Денес се развиваат некои застрашувачки слични модели. Технолошкиот QQQ е пораснат за над 90 отсто во последните три години, поттикнат од ентузијазмот околу вештачката интелигенција. Во меѓувреме, Nasdaq-100 моментално се тргува со речиси 34 пати од заработката, што е повеќе од 32 пати минатата година и над историскиот просек од 22,6 пати во последните две децении. Технолошките компании интензивно инвестираат во вештачка интелигенција, сè повеќе финансирајќи го тоа со долг. Во изминатата година, американските хиперскалери, меѓу кои Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft и Oracle, издадоа заеднички 220 милијарди долари долг за финансирање на развој на дата-центри, набавка на чипови и други инвестиции поврзани со вештачката интелигенција. Тие најверојатно ќе продолжат да издаваат долг за да ја финансираат својата изградба на вештачка интелигенција. Тоа е загрижувачко, имајќи предвид дека Федералните резерви неодамна првпат по три години ги зголемија каматните стапки и планираат да продолжат да ги зголемуваат за да ја скротат инфлацијата.

Invesco QQQ Trust има 68,5 отсто изложеност на технолошки акции. Тоа вклучува значајна изложеност на хиперскалери (Alphabet, Amazon и Microsoft моментално се меѓу десетте најголеми холдинзи) и на гиганти за чипови за вештачка интелигенција (Nvidia, AMD, Intel и Broadcom се меѓу десетте најголеми холдинзи). Ако вештачката интелигенција е балон и пукне, ETF-от би доживеал значителен пад. Доколку, на пример, го следи историскиот модел на дот-ком меурот, врвот на почетокот на 2027 година би бил проследен со пад во периодот 2029-2030 година, а целосно враќање на тој врв од 2027 година не би пристигнало до околу 2042 година, доколку се следи истиот 15-годишен период на закрепнување.

Сепак, постојат и остри разлики меѓу дот-ком периодот и сегашниот бум на вештачката интелигенција. Денешните лидери во вештачката интелигенција не се обидуваат да откријат како да ја монетизираат технологијата, туку веќе остваруваат вистински приходи. На пример, Alphabet објави раст на приходите од 24 отсто во вториот квартал на 119,8 милијарди долари, додека оствари 40,8 милијарди долари вкупен приход од операции, што е раст од над 30 отсто. Компанијата во своето соопштение за заработката истакна дека „нашите инвестиции во вештачката интелигенција одново дефинираат што е можно во секој дел од нашиот бизнис“. Alphabet наведе дека растот на приходите на Google Cloud се забрза за 82 отсто во периодот, „поттикнат од побарувачката за инфраструктура и решенија за вештачка интелигенција“. Дури и приватните стартапи за вештачка интелигенција како OpenAI и Anthropic остваруваат вистински приходи. Годишната стапка на приходи на OpenAI неодамна надмина 40 милијарди долари, додека Anthropic достигна 65 милијарди долари во јули и, според извештаите, е профитабилен два квартали по ред.