Дали Македонија ја пропушта шансата за вештачка интелигенција и дата-центри: Никој веќе не зборува за крипто
Во моментот кога глобалниот технолошки свет ја префрла својата фокус од криптовалутите кон вештачката интелигенција, Македонија повторно се соочува со прашањето дали навремено ќе ја препознае новата економска можност. Анализата на Дарко Симуновски, објавена на порталот Фактор, отвора дилема дали земјата има капацитет да привлече инвестиции во дата-центри и инфраструктура за вештачка интелигенција, или пак ќе остане на маргините на глобалните технолошки текови.
Симуновски потсетува дека само пред неколку години криптовалутите беа главна тема на секоја економска и технолошка дискусија, но денес интересот за нив значително опадна. Според него, фокусот целосно се префрли кон вештачката интелигенција, која бара огромни ресурси, пред сè стабилно снабдување со електрична енергија, висококвалификувана работна сила и современа дата-центрична инфраструктура. Токму тука, смета тој, се наоѓа и можноста, но и ризикот за Македонија.
Анализата нагласува дека дата-центрите повеќе не се само места каде што се чуваат податоци, туку стануваат столб на новата дигитална економија. Земјите кои навреме инвестираа во оваа инфраструктура денес привлекуваат милијарди евра странски инвестиции и создаваат високоплатени работни места. Македонија, според текстот, сè уште нема сериозна стратегија за искористување на овој потенцијал, иако поседува одредени компаративни предности, меѓу кои и географската положба и постоечките енергетски капацитети.
Симуновски во својата анализа не останува само на проблемот, туку посочува и на тоа дека без јасна национална стратегија и без прилагодување на регулативата, Македонија ризикува повторно да ја пропушти шансата што се отвора пред неа. Тој потсетува дека слична ситуација имало и со крипто-индустријата, кога земјата немала јасен одговор и на крајот не успеала да привлече позначајни инвестиции во тој сектор.
Во контекст на глобалните трендови, побарувачката за дата-центри и за компјутерска моќ потребна за развој и работа на системите за вештачка интелигенција расте со забрзано темпо. Големите технолошки компании во светот бараат локации со стабилна енергетска мрежа, поволни даночни услови и квалификуван кадар. Анализата на Фактор имплицира дека Македонија, доколку сака да биде дел од оваа приказна, мора итно да изработи план за привлекување на вакви инвестиции и да го прилагоди својот правен и енергетски систем на новите потреби.
Она што особено се истакнува во анализата е дека вештачката интелигенција не е само технолошко прашање, туку и економско и стратешко. Земјите кои ќе успеат да изградат инфраструктура за вештачка интелигенција ќе имаат значителна предност во глобалната економија во следните децении. Во спротивно, оние што ќе заостанат, ризикуваат да останат зависни од технологии и услуги развиени на други места.
Симуновски заклучува дека Македонија сè уште има време да реагира, но прозорецот на можности се затвора. Според него, потребна е координација меѓу владата, приватниот сектор и академската заедница, како и јасна визија за тоа како земјата сака да се позиционира во новата дигитална ера. Без тоа, предупредува тој, Македонија може повторно да остане набљудувач наместо учесник во технолошката револуција што се случува пред нашите очи.