Чебрен и Галиште со нов рок за почеток на градба, но без договорено финансирање

Проектот за изградба на хидроелектраните „Чебрен“ и „Галиште“ повторно доби нов рок за почеток на изградбата, но сè уште нема јавно објавена и затворена финансиска конструкција. Премиерот Христијан Мицкоски на 29 септември најави дека државата планира самостојно да ги реализира двата енергетски проекти и дека, доколку преговорите со меѓународните финансиски институции завршат успешно, камен-темелникот би можел да биде поставен во 2027 година.

„Ако биде сè како што треба, очекувам следната година да ставиме камен-темелник“, изјави Мицкоски по промоцијата на проектот на ЕСМ за ревитализација на постојните хидроелектрани. Според премиерот, неколку финансиски институции покажале интерес за проектот, а меѓу нив ја посочи и Американската корпорација за меѓународно развојно финансирање – DFC.

Владата тврди дека пресметките покажуваат двоцифрена внатрешна стапка на поврат и поволна нето-сегашна вредност на инвестицијата. Сепак, во јавно објавените информации засега нема договор за финансирање, износ на евентуалниот заем, каматна стапка, рок за отплата или податоци за можните државни гаранции.

Мицкоски ја претстави DFC како институција со финансиско портфолио поголемо од 220 милијарди долари. На својата официјална страница, пак, американската институција наведува глобално инвестициско портфолио поголемо од 40 милијарди долари. Владата треба да појасни дали споменатата повисока сума се однесува на законскиот инвестициски капацитет, на мобилизиран капитал или на друга финансиска категорија.

DFC во април годинава го потврди својот прв проект во Македонија – пет милиони долари за развојни анализи и студии за повторно активирање на рудникот за антимон „Крстов Дол“. Институцијата досега нема објавено договор или одлука за финансирање на „Чебрен“ и „Галиште“, па најавениот интерес во овој момент останува без јавно достапни детали за тоа каква би била неговата форма и обем.

Новиот рок за поставување камен-темелник доаѓа по повеќе одложувања на проектот, кој со години се најавува како еден од најзначајните енергетски инвестициски потфати во земјата. Државата сега инсистира дека сама ќе ги реализира „Чебрен“ и „Галиште“, што претставува промена во однос на претходните најави за вклучување на странски стратешки партнери. Токму затоа финансиската конструкција е клучното прашање на кое сè уште нема јасен одговор – без потврден извор на средства, изградбата не може да започне без разлика на роковите.

Од она што е достапно во јавноста, може да се заклучи дека проектот во моментов се наоѓа во фаза на преговори со меѓународни финансиски институции, меѓу кои е и DFC, но дека ниту еден договор не е финализиран. Владата ветува темелник во 2027 година, но без објавени услови за кредит, гаранции и рокови за отплата, останува отворено прашањето дали најавениот рок е реален и врз каква финансиска основа почива.

Јавноста засега нема увид во целосната финансиска слика на проектот, а транспарентноста на условите под кои државата би се задолжила за изградба на хидроелектраните останува едно од главните отворени прашања. До објавување на конкретни договори и бројки, најавата за камен-темелник во 2027 година останува ветување без потврдена финансиска заднина.