Часовникот се враќа еден час назад — првпат по 11 години толку рано во октомври, лекарите предупредуваат на здравствен шок

Во ноќта меѓу сабота и недела Македонија повторно преминува на зимско сметање на времето. Стрелките на часовникот ќе се вратат еден час назад — од 3 на 2 часот по полноќ — со што граѓаните добиваат дополнителен час сон. Но, она што на прв поглед изгледа како добра вест, според европските здравствени институции и хронобиолозите, носи сериозни последици по човечкиот организам.

Оваа година поместувањето на времето се случува толку рано во октомври што ваков пример не е забележан од 2014 година. Цели 11 години не се случило враќањето на часовникот да биде во толку рана фаза од месецот, што кај луѓето дополнително ќе ја засили перцепцијата дека есента нагло завршила и дека зимата пристигнала преку ноќ. Иако промената од неколку дена во календарот звучи безначајно, таа има силно психолошко и физиолошко влијание врз секојдневието. Утрата ќе бидат посветли, но повеќето работни луѓе ќе се враќаат дома во тотална темница, а деновите стануваат драматично пократки и темнината ќе паѓа зачудувачки рано.

Иако логиката вели дека дополнителниот час сон е добра вест, европските здравствени институции и хронобиолозите предупредуваат на спротивното. Враќањето на часовникот го нарушува циркадијалниот ритам — внатрешниот биолошки часовник кој диктира кога спиеме, кога јадеме и како ни се лачат хормоните. Според обемните истражувања на европските институти за јавно здравје, поместувањето на времето предизвикува низа сериозни здравствени проблеми, меѓу кои и зголемен ризик од срцеви и мозочни удари. Истражувањата објавени во европските кардиолошки списанија покажуваат дека во деновите веднаш по промената на времето, и во пролет и во есен, организмот се соочува со вистински шок за метаболизмот.

Научниците ширум Европа предупредуваат дека оваа навидум наивна промена го нарушува целиот човечки организам. Наместо корист, дополнителниот час сон создава состојба на неусогласеност меѓу внатрешниот биолошки часовник и надворешните обврски — работното време, училишните распореди и секојдневните навики. Токму затоа медицинските експерти апелираат граѓаните да бидат свесни за последиците и постепено да го прилагодуваат својот ритам на спиење, наместо да го прифатат дополнителниот час како безбедна промена.

Македонија, како и поголемиот дел од европските земји, продолжува со практиката на сезонско поместување на часовникот, иако дебатата за нејзино укинување во Европа трае со години. Додека институциите не донесат поинаква одлука, граѓаните и оваа есен ќе мора да го поминат истиот премин — со таа разлика што годинава тој доаѓа порано од вообичаеното, по цели 11 години, и со уште поизразен ефект врз секојдневниот живот и здравјето.