Цените на горивата во Европа летаат кон 3 евра за литар, поскапување во 26 од 27 земји на ЕУ

Цените на горивата во Европската Унија повторно силно растат, а според податоците на Евростат, во август горивата во Унијата биле просечно 23,8 отсто поскапи отколку во истиот месец минатата година. Поскапување е регистрирано во 26 од 27 земји членки, што значи дека речиси цела Европа се соочува со значително повисоки трошоци за полнење на резервоарите. На бензинските пумпи низ континентот веќе се бележат рекордни или близу рекордни цени, додека владите подготвуваат мерки за да го ограничат ударот врз граѓаните и економијата.

Геополитичката криза поврзана со војната со Иран дополнително го притиска енергетскиот пазар, што според достапните податоци е еден од клучните фактори за нагорниот тренд на цените. Во Германија просечната цена на бензинот достигна историски рекорд од 2,30 евра за литар. Владата во Берлин најави мерки за ублажување на поскапувањето, кои треба да стапат во сила од 1 октомври. Торстен Фрај, шеф на пратеничката група на владејачката ЦДУ/ЦСУ во Бундестагот, порача дека на граѓаните им е потребно конкретно олеснување. Канцеларот Фридрих Мерц, пак, потврди дека државата ќе реагира на, како што беше наведено, неоправданите поскапувања.

Во Австрија ситуацијата е слична на онаа во Германија. Дизелот ја надмина границата од 2,30 евра за литар, а Јирген Рот од Здружението на трговци со енергенси при Стопанската комора на Австрија предупреди дека повеќе не може да се исклучи сценарио во кое дизелот би достигнал 3 евра за литар. Според него, високите цени не значат автоматски поголема заработка за дистрибутерите, бидејќи нивната маржа по литар е фиксна. Тоа значи дека растот на цените на пумпите не им носи дополнителен профит на трговците, туку главно ги покрива повисоките набавни трошоци.

Особено силен ценовен удар има во Франција. Просечната цена на дизелот достигна рекордни 2,41 евро за литар, а на околу 700 бензински станици цената веќе надминала 2,50 евра. На некои мерни места дизелот се приближил и до границата од 3 евра, достигнувајќи 2,90 евра за литар. Поскапува и бензинот, така што безоловниот СП95 во просек чини 2,25 евра, додека СП98 надминува 2,28 евра за литар. Овие бројки ја потврдуваат оценката дека Франција е меѓу земјите со најизразен притисок врз потрошувачите во овој момент.

Севкупно, податоците покажуваат дека поскапувањето не е изолиран случај во неколку земји, туку широко распространет тренд низ Европската Унија. Само една земја членка не регистрирала раст на цените на горивата во август, што дополнително ја нагласува сериозноста на состојбата на енергетскиот пазар. Владите во неколку држави веќе најавуваат интервенции, а германскиот канцелар и австриските претставници на трговците со енергенси јасно ставија до знаење дека без реакција ударот врз домаќинствата и стопанството ќе биде уште поголем.

Со оглед на тоа што цените на дизелот во Австрија и Франција веќе се движат меѓу 2,30 и 2,41 евро за литар, а на поединечни станици достигнуваат и 2,90 евра, предупредувањето дека нивото од 3 евра за литар повеќе не е невозможно сценарио добива сè поголема тежина. Дали тоа ниво навистина ќе биде достигнато зависи од понатамошниот развој на геополитичката криза и од мерките што ќе ги преземат владите во наредните недели.