Цените на горивата растат, а акциите на европските нафтени компании летаат: „Репсол“ годинава порасна 87 отсто

Додека возачите низ Европа на пумпите плаќаат сè поскапо гориво, акциите на дел од најголемите европски нафтени и гасни компании бележат силен раст. Според анализа на „Еуроњуз“, акциите на десет големи европски енергетски компании пораснале меѓу 40 и 87 отсто од почетокот на 2026 година до 23 септември. На врвот на таа листа е шпанскиот „Репсол“, чија акција во истиот период пораснала за 87,19 отсто, што е најголем скок меѓу анализираните компании.

Растот на берзанската вредност на нафтените компании не се должи само на цената на суровата нафта. Како што наведува анализата, недостигот од дизел, бензин и авионско гориво ја зголемил разликата меѓу цената на суровата нафта и цената на горивата што се добиваат со нејзина преработка. Токму таа разлика им носи повисоки маржи на дел од рафинериите, во време кога потрошувачите се соочуваат со повисоки цени на пумпите.

Според „Еуроњуз“, испораките на дизел и авионско гориво од рафинериите во Персискиот Залив се нарушени поради конфликтот околу Иран и Ормускиот Теснец. Дополнителен притисок врз пазарот создава и руската забрана за извоз на дизел, воведена летово по нападите врз тамошните рафинерии. Овие два фактори заедно придонеле за намалена понуда на готови горива на европскиот пазар, што директно се одразува и на цените што ги плаќаат граѓаните.

Ефектот врз инфлацијата е веќе видлив. Европската централна банка соопшти дека енергетската инфлација во август достигнала 14,3 отсто, наспроти 10,3 отсто во јули. Тоа е значително забрзување на растот на цените во енергетскиот сектор во само еден месец.

По „Репсол“, најголем раст на акциите од почетокот на годината имаат финскиот „Несте“ со 76,35 отсто и норвешкиот „Еквинор“ со 67,89 отсто. Во првите пет компании со најголем раст се и „Вар Енерги“ со 56,18 отсто и полскиот „Орлен“ со 55,59 отсто. Листата на „Еуроњуз“ ги опфаќа европските нафтени и гасни компании со пазарна вредност од најмалку десет милијарди евра.

Сепак, растот на берзанската цена не значи дека сите компании заработуваат на ист начин. Кај рафинериите важна улога имаат повисоките маржи од преработката на гориво, додека кај други компании растот е поврзан со производството на нафта и гас. Тоа значи дека причината за поскапувањето на акциите е различна од компанија до компанија, во зависност од тоа дали најголем дел од приходите им доаѓаат од рафинериските капацитети или од самиот вид на сурова нафта и гас.

Анализата опфаќа период од почетокот на 2026 година до 23 септември, а податоците покажуваат дека десетте најголеми европски енергетски компании имале раст меѓу 40 и 87 отсто. За потрошувачите, пак, сликата е поинаква — тие во истиот период плаќаат сè поскапо гориво на пумпите, додека инвеститорите во акциите на истите тие компании бележат значителни добивки.