Бугарското државјанство на Ива Михаилова може да ја спречи екстрадицијата во Македонија

Ива Михаилова, која е обвинета за предизвикување сообраќајна несреќа со еден загинат и тројца повредени, може да не биде екстрадирана од Бугарија во Македонија поради нејзиното бугарско државјанство. Иако по неа е распишана меѓународна потерница и ѝ е определен 30-дневен притвор, тоа не значи дека бугарските власти се должни автоматски да ја уапсат и да ја предадат на македонските институции. Ова го објаснува бугарскиот адвокат Божидар Терзиски, кој во анализа објавена на социјалните мрежи ги разгледува правните можности за нејзино приведување и екстрадиција.

Михаилова има две државјанства – македонско и бугарско. Токму бугарското државјанство, според адвокатот Терзиски, може да биде главната пречка за нејзиното враќање во Македонија. Тој посочува дека Уставот на Бугарија предвидува заштита на бугарските државјани од екстрадиција во друга земја, освен во случаи дозволени со меѓународен договор. Дополнително, Бугарија има дадено декларација кон Европската конвенција за екстрадиција, според која не ги екстрадира своите државјани. Тоа значи дека, доколку Македонија официјално побара Михаилова да биде предадена, бугарските институции ќе треба да утврдат дали постои правна основа за таква постапка.

Самото постоење меѓународна потерница не е доволно за автоматска екстрадиција. Бугарскиот адвокат објаснува дека Македонија не може да го користи ниту механизмот на Европската потерница, бидејќи не е членка на Европската Унија. Тој механизам се применува меѓу земјите членки на Унијата, додека за Македонија важат други правила за меѓународна правна соработка.

Но, постои важна разлика меѓу апсење и екстрадиција. Иако Бугарија може да одбие да ја предаде Михаилова, тоа не значи дека таа не може да биде приведена на бугарска територија. Според Терзиски, бугарските власти можат да определат привремено задржување доколку се исполнети законските услови, дури и пред да пристигне официјално барање за екстрадиција. Сепак, за секоја таква мерка одлучуваат надлежните бугарски институции, а не македонскиот суд.

Адвокатот нагласува и дека црвената потерница на Интерпол не претставува меѓународна судска наредба која секоја држава мора задолжително да ја изврши. Таа служи за меѓународно лоцирање и барање привремено апсење на лице, но понатамошното постапување зависи од законите на државата во која лицето се наоѓа. Во својата анализа Терзиски се осврнува и на начинот на кој Михаилова ја напуштила Македонија, што дополнително ја компликува правната постапка околу нејзиното евентуално предавање на македонските органи.

Случајот со Ива Михаилова го отвора прашањето за правната рамка меѓу Македонија и Бугарија кога станува збор за лица со двојно државјанство. Додека македонските институции инсистираат на одговорност за сообраќајната несреќа, бугарските власти се врзани со уставните и меѓународните одредби што ги штитат сопствените државјани од екстрадиција. Крајната одлука за тоа дали Михаилова ќе биде приведена и евентуално предадена ќе зависи од проценката на надлежните бугарски институции, кои ќе мора да утврдат дали постои валидна правна основа за постапување по македонското барање.