Бугарски лекари во Мала Преспа: хуманитарна помош или алатка за идентитетски инженеринг?

Фондацијата „Бугарска памет“, предводена од д-р Милен Врабевски, четврта година по ред организира бесплатни медицински прегледи во областа Мала Преспа во Албанија, каде што живее македонско население. Акцијата е поддржана од Министерството за надворешни работи на Бугарија, кое покрива дел од трошоците, што ја нагласува официјалната вклученост на бугарската држава во вакви иницијативи. На прв поглед, акцијата изгледа чисто хуманитарна, но самите организатори признаваат дека таа има двоен карактер – медицински и културно-политички.

Во делегацијата учествуваа 18 специјалисти, меѓу кои кардиологот проф. Иво Петров и ревматологот проф. Златимир Коларов. За околу ден и половина биле прегледани околу 500 лица, од кои 280 подложени на кардиограм. „Ова е национална кауза“, нагласи Врабевски, додавајќи дека присуството на бугарските лекари во регионот има поширока цел.

Во пошироката рамка, овие активности не можат да се гледаат како изолирани хуманитарни гестови, туку се дел од континуитетот на бугарската политика кон Македонија, која под превезот на хуманитарна и културна соработка настојува да го пренасочи идентитетскиот дискурс. Наместо да се гради мост на доверба и рамноправност, се создава впечаток дека македонската културна и историска меморија е само дел од поширок „бугарски цивилизациски простор“.

Аналитичарите предупредуваат дека оваа стратегија е систематска и долгорочна. Бугарската политика кон Македонија и Македонците во регионот под превезот на хуманитарна и културна соработка настојува да го промени идентитетскиот дискурс и да го оспори постоењето на македонскиот народ како самостоен субјект, а континуитетот на нејзините активности се забележува според активноста на лекари од Бугарија во областите во Албанија каде што живее македонската заедница.

Присуството на бугарски лекари во Мала Преспа, според анализите, демаскира асимилаторски политики на Софија. Наместо исклучиво медицинска помош, ваквите иницијативи се дел од поширока стратегија за пренасочување на идентитетската припадност на македонското население во регионот. Самите организатори не го кријат двојниот карактер на акцијата, што дополнително ја поткрепува тезата дека хуманитарноста е само превез за политички цели.

Фондацијата „Бугарска памет“ четврта година по ред ја спроведува оваа активност, што укажува на континуитет и планираност, а не на случајна хуманитарна интервенција. Поддршката од бугарското Министерство за надворешни работи, кое покрива дел од трошоците, дополнително ја нагласува официјалната вклученост на државата во вакви иницијативи, што ги надминува рамките на приватна хуманитарна акција.

Од аспект на македонскиот интерес, ваквите активности отвораат сериозни прашања за тоа како се третира македонската заедница во Албанија и дали хуманитарната помош може да биде искористена како средство за идентитетски инженеринг. Аналитичарите оценуваат дека стратегијата е систематска и долгорочна, со цел постепено менување на идентитетската свест кај македонското население во регионот.

Медицинските прегледи, иако корисни за населението, не можат да се разгледуваат изолирано од политичкиот контекст во кој се одвиваат. Присуството на 18 специјалисти и прегледите на околу 500 лица за ден и половина укажуваат на сериозна организациска подготовка и ресурси, што дополнително го нагласува значењето што бугарската држава го придава на овие активности во Мала Преспа.

Изјавата на Врабевски дека „ова е национална кауза“ јасно покажува дека целта не е исклучиво здравствена заштита, туку и поширока национална и идентитетска цел. Ваквиот пристап, според аналитичарите, е дел од континуирана политика која под превезот на хуманитарност настојува да го оспори постоењето на македонскиот народ како самостоен субјект и да го пренасочи идентитетскиот дискурс кон поширок „бугарски цивилизациски простор“.