Буџетот на Мартин Луис: каде исчезна смелата визија на Енди Барнам

Наместо смелата визија на нов премиер кој гори од страст да го урне „40 години неолиберализам“, првиот буџет на Енди Барнам беше обликуван според човек кој воопшто не е дел од неговата влада, ниту пак е лабуристички политичар — туку човек кој речиси секој ден се појавува на телевизија и на подкасти и е веројатно попознат од 649 пратеници во Вестминстер. Станува збор за Мартин Луис, финансискиот гуру зад MoneySavingExpert, чии неделни совети за заштеда стигнуваат до десет милиони британски претплатници.

Отпечатоците на Луис беа насекаде врз „црвената книга“ на Џон Хили. Уште наутро, пред кабинетот да ја одржи традиционалната претбуџетска средба, Луис отиде во Даунинг стрит на личен брифинг кај канцеларот за клучните мерки. На програмата Today на Радио 4 тој беше главното буџетско интервју, наместо кој било политичар или уредник на Би-би-си.

Луис не влијаеше само врз политиките, туку и врз политиката на Барнам. На минатогодишната лабуристичка конференција тој го советуваше секој нов премиер да „избере сто работи што ги нервираат луѓето и да ги реши по една дневно во првите сто дена“. Оттука и заветот на „Кралот на Северот“ да го запре гласното емитување во јавниот превоз, да застане на патот на неправедните казни за паркирање и да воведе повеќе сандачи за пошта.

За лабуристичките министри, владеење според MoneySavingExpert може да изгледа како логичен избор: по две мизерни години под Кир Стармер, тие можат да се претстават како народни шампиони, а сите тие микро-политики чинат микро-пари. Буџетот содржеше 98 мерки — повеќе отколку што авторот памети во децении покривање фискални настани — но сите заедно чинат ситни суми. За споредба, Рејчел Ривс во својот прв буџет најави дополнителни 74 милијарди фунти, додека Хили најави вкупно 380 милиони фунти. Првиот буџет на Барнам изнесува само 0,5 отсто од првиот буџет на Стармер.

Најдобрата реченица од денот дојде од Кеми Баденок: „Премиерот дојде на власт ветувајќи крај на 40 години неолиберализам, а наместо тоа добивме четири пени поевтини корнишони.“ Прашањето што останува е зошто да се фрли стариот шеф кога новиот е помалку амбициозен. Удирање на банките со данок за да се намалат трошоците за енергија е добра политика, но оваа нова влада требаше да биде далеку поамбициозна — сто фунти се симболична заштеда кога типичната сметка за гориво на домаќинството ќе го надмине износот од 2.000 фунти.