Буџет без јасна стратегија: дали Барнам подготвува предвремени избори?

Буџетот на британскиот канцелар Џон Хили, прв по доаѓањето на Енди Барнам на премиерската функција во јули, не содржи вистинска стратегија, оценува колумнистот Лари Елиот во анализата за „Гардијан“. Според него, станува збор за збркан сет од речиси 100 мерки, без јасна рамка што би ја разграничила владината политика. Хили, како што се наведува, презел дел од наследството на Рејчел Ривс и направил само мали прилагодувања — повеќе континуитет отколку револуција.

Анализата потсетува дека во Барнам се полагаа големи надежи кога стана премиер: тој зборуваше за неуспесите на четириесет години неолиберализам, за потребата Британија повторно да произведува и вети раст во секоја поштенска област. Првиот буџет на Хили, сепак, според Елиот, не ги исполнува тие амбиции. Патот кон „Новиот Ерусалим“, судејќи по пакетот што канцеларот го нарече „простор за дишење“, ќе биде бавен и мачен.

Според Елиот, еден од заклучоците е дека Британија останува зависна од пазарите на обврзници. Хили можеби сакал поиздашен пакет енергетска поддршка, но бил ограничен од стравот дека финансиските пазари ќе реагираат остро — откако мини-буџетот на Лиз Трас во 2022 година, владите живеат во страв од нова распродажба на државни обврзници. Канцеларот, се вели во текстот, е како натпреварувач во „Strictly Come Dancing“: знае дека пазарите секогаш имаат одлучувачки глас. Сепак, тој позајми дополнителни 20 милијарди фунти за инвестиции во инфраструктура, користејќи ја флексибилноста што ја овозможи Ривс во рамките на фискалните правила, што беше поздравено и на прв поглед не ги вознемири пазарите.

Прашањето дали низата мали поправки за трошоците за живот се доволни за да ги задржат гласачите задоволни останува отворено. Економијата досега покажа отпорност пред енергетскиот шок, но таа сила е концентрирана во финансискиот и бизнис-секторот, со особен раст во вештачката интелигенција, додека секторите свртени кон потрошувачите, како угостителството и домувањето, се многу послаби. Најновиот извештај за довербата на потрошувачите покажа најголем месечен пад од референдумот за Брегзит во 2016 година. Канцеларијата за буџетска одговорност проценува дека животниот стандард ќе падне следната година и дека до 2030-2031 година ќе биде само 2% повисок отколку пред пандемијата на ковид — изгубена деценија.

Токму поради оваа неповолна позадина, многу аналитичари, особено во Сити, отсуството на суштински мерки во буџетот не го гледаат како знак на колебливост, туку како показател дека Барнам ја подготвува почвата за предвремени општи избори. Според тоа читање, сите големи одлуки — за социјалната грижа, односите со ЕУ и одбраната — се одложени додека премиерот не добие сопствен мандат.