Британските осигурители под притисок: расте бројот на штети од слегнување на теренот

Британските осигурителни компании се соочуваат со зголемен број барања за надомест на штети од слегнување на теренот, откако две рекордно топли лета предизвикаа пукнатини во ѕидовите на илјадници домови. Хенри Бигс, 49-годишен сопственик на дом во Строуд, Глостершир, раскажува дека пукнатините во неговата куќа почнале да се појавуваат во јуни 2025 година, неколку месеци откако ја купил, а осигурителот Адмирал ја прифатил неговата пријава во пролетта. Уредите за следење се поставени дури неодамна, околу една година по поднесувањето на барањето, а тој сè уште не знае кога штетата ќе почне да се санира.

„Имаме ѕид со огромна дијагонална пукнатина, низ која гледаме во соседната соба; лесно можеш да ги ставиш прстите внатре, а парчиња малтер паѓаат“, вели Бигс. Тој додава дека за време на овогодинешните топлотни бранови штетата прогресивно се влошила. „Сега има пукнатини низ целата куќа, дијагонални пукнатини околу речиси секој прозорец, прозорците сè потешко се отвораат и затвораат, а надвратниците на вратите попуштиле, па имаме врати што не се затвораат“, објаснува тој. Во главниот дел од куќата — кујната, трпезаријата и ходникот — подот попушта и пука.

Британското геолошко истражување предупредува дека милиони домови се изложени на ризик од слегнување поради климатската криза. Според најлошото сценарио, до 2070 година 11 отсто од британските домови, односно повеќе од 4,2 милиони куќи, би можеле да бидат изложени на овој ризик. Како што стануваат почести потоплите и посуви лета и потоплите и повлажни зими, земјиштето под куќите може да се намали и да ги повлече темелите. Постарите објекти со плитки темели и оние изградени на глинеста почва се поизложени, а најранливите подрачја ги опфаќаат Лондон, Есекс, Кент и дел од земјиштето од Оксфорд до Вош на источниот брег на Англија.

Осигурителите забележуваат раст на барањата во последните месеци. Компанијата Хејстингс соопшти дека во август имала рекорден број барања за слегнување, за 140 отсто повеќе од истиот месец лани, а во 2026 година барањата се зголемени за 30 отсто на годишно ниво. Акса, еден од најголемите осигурители на домови, зборува за „година на налет“ на барања за слегнување, додека Авива ја преиспитува својата резерва и моделите за цени. Според Асоцијацијата на британски осигурители, просечното барање за слегнување во периодот од април до јуни достигнало рекордни 20.000 фунти, што е за повеќе од 2.000 фунти повисоко од годината претходно. Осигурителите исплатиле 72 милиони фунти за домашни барања за слегнување, наспроти 60 милиони фунти во истиот период лани.

Тимоти Фаревел, научник за геопросторни еколошки податоци чија компанија Мејплскај советува 20 осигурители и водостопански компании за движењето на земјиштето, вели дека е забележано широко сушење на почвите низ Обединетото Кралство во 2018, 2022, 2025 и 2026 година, што довело до пораст на бројот на куќи со пукнатини, пукање на водоводните цевки и оштетување на патиштата. Според него, клучен е „диференцијалното движење“ — кога куќа, пат или цевка е изградена преку два различни типа почва, од кои едната е повеќе склона кон намалување, или кога дрво од едната страна на куќата ја суши почвата повеќе од другата. Шон Ворал, заменик-раководител за осигурување во Британската асоцијација на осигурителни брокери, предупредува на „двоен налет“ на барања, бидејќи многу барања за слегнување од лани сè уште се обработуваат.