Британската централна банка ги крена каматните стапки — хипотеките и кредитите поскапуваат за милиони домаќинства

Банката на Англија ги зголеми каматните стапки за првпат по повеќе од три години, во обид да ја стави под контрола инфлацијата поврзана со војната во Иран. Според експертите, до крајот на следните 18 месеци може да има дополнителни зголемувања, бидејќи конфликтот продолжува да ги турка нагоре цените на храната, горивото и енергијата во Обединетото Кралство и во светот. Повисоките каматни стапки влијаат врз трошоците за задолжување, што значи дека хипотеките, кредитните картички и личните заеми би можеле да станат поскапи за милиони луѓе, иако стапките на заштеди се подобруваат. За некои тоа значи дополнителен финансиски притисок во момент кога веќе тешко се справуваат со трошоците за живот.

Питер Гил, 48-годишен сопственик на мал бизнис за плочки во Халифакс, е еден од околу 1,3 милиони Британци со хипотека со променлива стапка. Ваквите заеми ја следат основната стапка на Банката на Англија, со маржа одобрена од кредиторот, па секое зголемување на каматните стапки ги крева месечните рати. По четвртинскиот процентен поен од четвртокот, неговите месечни рати ќе пораснат за околу 45 фунти, а тој стравува дека тие би можеле да се искачат уште повеќе. Сепак, смета дека преминот кон договор со фиксна стапка би бил поскап и засега е подготвен да остане на сегашниот договор. Неговите повисоки трошоци за хипотека доаѓаат во време кога „трошокот за сè расте“ — тој мора да им плаќа повеќе на вработените поради растот на националната минимална плата, а трошоците за суровини пораснале поради војната во Иран. Семејството со комбиниран приход од 45.000 фунти се соочува и со повисоки сметки за храна, гас и струја, а тој работи „околу шест и пол дена неделно“ за да ги заштити од најлошото.

Повеќето британски должници на хипотека имаат договори со фиксна стапка, но тоа не ги штити нужно кога Банката на Англија ги крева стапките. Дејвид Холингворт од брокерската куќа L&C Mortgages вели дека многу луѓе ќе бидат шокирани колку се повисоки фиксните стапки отколку пред пет години по неодамнешните зголемувања. „Фиксните стапки веќе пораснаа поради пазарното очекување дека каматните стапки ќе треба да се зголемат за да се спречи повисоката инфлација“, вели тој. Дон Фазакерли-Кинг, инструкторка по пилатес која живее близу Ипсвич, имала петгодишен фиксен договор со стапка од 1,4 отсто, склучен во јануари 2022 година. Сега, како мајка на две деца, треба повторно да го фиксира заемот за две години, а најдобрата понуда што ја нашла е заем со стапка од 5,69 отсто. Тоа ќе ги зголеми нејзините трошоци за околу 200 фунти месечно. „Не знам од каде ќе дојдат тие пари, тоа е нешто што ќе мора да го решиме како семејство. Тоа е стресно“, вели таа. Таа и нејзиниот сопруг, со заеднички приход од околу 70.000 фунти, веќе ги прегледале директните задолжувања и нема „повеќе очигледен вишок за намалување“, а немаат можност ниту за дополнителна работа, бидејќи и двајцата работат со полно работно време.

Кога Банката на Англија ја зголемува основната стапка, трошоците за задолжување со кредитни картички исто така имаат тенденција да растат, иако влијанието не е секогаш веднаш. Тоа може да влијае врз луѓето со неподмирени долгови, бидејќи давателите на услуги можат да ги зголемат каматните стапки што ги наплатуваат со 30-дневно известување. Бен Томас, 41-годишен жител на Шропшир, ја напуштил кариерата на овластен сметководител за време на пандемијата на ковид по криза со менталното здравје и се преквалификувал за медицински техничар. Падот на приходот го направил зависен од кредитни картички и лични заеми за секојдневните трошоци и сега е во долг од 52.000 фунти. Бен вели дека постигнал договор за паузирање на каматата на поголемиот дел од долгот, но се уште е во долгови.