Британија и ЕУ го финализираа договорот за укинување на брегзит-контролите врз храната и животинските производи

ЕУ и Обединетото Кралство го завршија договорот за укинување на брегзит-контролите при увоз и извоз на храна и животински производи — од колбаси и сирење до кожни производи и цвеќе. Договорот, според извори, е „утврден и нема да има дополнителни преговори“, а текстот од 200 страници ќе им биде претставен на амбасадорите на ЕУ на состанокот в среда, кога ќе се разговара за првата верзија од заедничката изјава што треба да биде објавена на 20 ноември.

Според изворот, договорот се очекува да стапи во сила дури во првиот квартал на 2028 година. Првично беше предвидено спроведување во мај следната година, но промената на британскиот премиер предизвика шестмесечно одложување на вториот самит ЕУ–Обединето Кралство, кој сега е закажан за 20 ноември. Одложувањето произлегува од потребата Британија „динамички да го усогласи“ своето законодавство за стандарди за храна со она на ЕУ, а предвидена е и дополнителна шестмесечна преодна фаза за неколку клучни производи, како житариците одгледани годинава со фунгициди што сè уште не се одобрени во ЕУ.

Договорот е значаен за британските извозници на храна, чија трговија со Европа е намалена за една третина од 2019 година. Минатиот месец Националниот сојуз на фармери соопшти дека извозот на британска храна во ЕУ колабирал за една третина од брегзит, при што најтешко погодени се јајцата, пилешкото месо и производите од компир. Договорот ќе им овозможи и на помалите британски трговци, како деликатесните продавници, повторно да купуваат помали количини сирење и вино, што стана невозможно поради трошоците за брегзит-контролите воведени во 2022 година.

Според предложената рамка, трговците на мало во Северна Ирска повеќе нема да мораат да ги означуваат производите како „не за ЕУ“ — процес што во минатото го критикуваа големите супермаркет-ланци како Маркс и Спенсер. Договорот, исто така, ќе ја обнови дебатата за тоа дали Британија е „примател на правила“ наместо „креатор на правила“, што беше клучно прашање во брегзит.

Текстот, познат како „нулта верзија“, содржи и поглавја за нашироко очекуваната шема за младинско искуство, но таа сè уште се преговара. Амбасадорите треба да разгледаат и предлог на Обединетото Кралство во последен момент за школарините за млади Европејци, со цел да се надмине застојот во разговорите. Пред две недели Европската комисија беше загрижена дека Британија нема да отстапи од инсистирањето студентите од ЕУ да плаќаат целосни меѓународни школарини, па амбасадорите разговараа за „одвојување“ на ова прашање и негово посебно преговарање во следните шест месеци.