Британија го одобри „Џекдо“: чекор кон зрела енергетска политика за Северното Море

Британската влада конечно даде зелено светло за гасното поле „Џекдо“, сместено на 150 милји источно од Абердин, со што започнува производство навреме за зимската сезона. Одлуката доаѓа по долга дебата која, како што оценуваат аналитичарите, отсекогаш се вртела околу даночните приходи, работните места, националниот платен биланс, релативните емисии и сигурноста што ја носи домашниот гас испумпан директно во националната мрежа.

Контекстот на одлуката е јасен. Според владините податоци, нафтата и гасот обезбедиле 75 отсто од енергијата на Обединетото Кралство во 2025 година, а дури 43 отсто од вкупната енергија минатата година била увезена. И покрај забрзаното воведување на домашни обновливи извори за производство на струја, патот кон нето-нула емисии до 2050 година сè уште подразбира значителна употреба на нафта и гас. Помалку од 2 отсто од британските домаќинства имаат топлински пумпи, а речиси 95 отсто од возилата на патиштата сè уште работат на бензин и дизел.

Глобалниот енергетски пазар, пак, стана помалку сигурен. Ормускиот теснец може да се затвори преку ноќ, американскиот претседател може да се закани со забрана за извоз на дизел, руски бродови кружат низ Северното Море, а Норвешка во 2023 година го откажа планираниот електричен кабел до Шкотска. Посебно загрижувачки е ризикот за гасоводот „Лангелед“ во должина од 725 милји, главната рута за снабдување со гас од Норвешка, која минатата година покривала 40 отсто од британската потрошувачка.

Аргументите во корист на полето „Џекдо“ се практични. Помало производство на гас од Северното Море неизбежно би значело повеќе увезен течен природен гас, со дополнителни емисии од ладењето на горивото на минус 160 степени и неговото повторно гасифицирање. Таквите товари минатата година сочинувале 20 отсто од британскиот увоз на гас, претежно од САД. „Џекдо“ нема да биде пресвртница — во пикот ќе претставува 6 отсто од британското производство на гас од Северното Море — но секако вреди да се има додека земјата сè уште користи гас, што ќе трае барем колку и 11-годишниот животен век на полето.

Следното прашање е дали ќе следат други гасни полиња во веќе истражени области, како „Торнадо“ западно од Шетландските Острови. Владиното соопштение за „барање од регулаторот итно да ги разгледа случаите што би можеле да имаат корист од слични мерки“ навестува дека тоа е можно. „Роузбенк“, исто така близу Шетланд, е посложена политичка тема бидејќи е претежно нафтено поле, кое е позагадувачко и ќе произведува подолго, но основните аргументи — работни места, инвестиции, даноци и способноста на владата да наметне повисоки еколошки стандарди — остануваат исти.