Бриселските правила за „произведено во Европа“ ја разбиваат илузијата на брегзитерите

Евроскептиците сè потешко можат да негираат дека излегувањето на Британија од единствениот пазар беше економска и стратешка грешка. Ова го оценува британскиот весник „Гардијан“ во својот едиторијал, по повод претстојните преговори меѓу Лондон и Брисел за новите правила на Европската комисија познати како „произведено во Европа“.

Според текстот, ЕУ е институција што постојано се менува, правилата непрестајно се менуваат, а бидејќи географската положба на Британија наложува да сака тесни економски односи со блокот, во Брисел секогаш ќе има што да се преговара. Поголемиот дел од тие разговори во изминатите две години биле неконтроверзни, освен во очите на догматските евроскептици. Тоа не значи дека преговорите биле лесни, но никогаш не се лесни со клуб од 27 нации.

Кон крајот на овој месец, на самит со претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, Енди Бернам се очекува да го финализира договорот за поблиска соработка во повеќе области.

Агендата ја поставил Кир Стармер како дел од неговото најавено „ресетирање“ на односите со ЕУ. Бернам оттогаш ветил дека ќе се движи побрзо и подалеку кон поблиски врски, иако останува обврзан со забраната од манифестот на неговиот претходник за членство во единствениот пазар и царинската унија пред следните избори. Што може да постигне премиерот во тој простор ќе зависи делумно од неговата проценка што ќе дозволи домашното јавно мислење, но понепосредно од условите на предложениот Закон за индустриски забрзувач на Европската комисија.

Овој законодавен пакет, почесто наречен „произведено во Европа“, ги мобилизира правилата за јавни набавки за да ги заштити континенталните индустрии од она што многу европски политички лидери го сметаат за нефер прекуокеанска конкуренција, пред сè од Кина. Индустриската политика и протекционизмот од такви размери се симптом на тоа како некогаш глобализираниот трговски систем во последниве години се распадна во ривалство меѓу континентални блокови. Огромниот трговски суфицит на Кина, кој предизвикува паника кај европските производители на автомобили, е едната страна од таа приказна, а непредвидливите царински војни на Доналд Трамп се другата.

Британија изгледа опасно изолирана во таков свет, поради што Бернам е решен да најде некакво решение во рамките на режимот „произведено во Европа“. Тоа не е едноставно, имајќи предвид дека основната цел на новите правила ќе биде да им користат на претпријатијата во единствениот пазар на сметка на оние надвор од него, вклучително и на Британија по брегзитот. Извесен компромис е возможен, со тоа што Обединетото Кралство би било признаено како „доверлив партнер“, но тој статус нема да се додели едноставно како награда за проевропските намери на лабуристите. Декларациите на Бернам за стратешка намера се корисни, но претстои многу тешко пазарење за условите на договорот. Без него, британските производители на автомобили и другите индустрии би се соочиле со нови парализирачки трговски бариери.

Поради тоа, прашањето за „произведено во Европа“ скокна високо на агендата на владата. Евроскептичните опозициски партии, пак, молчат на темата. Да се признае постоењето на проблем би значело признавање на неповолната положба на Британија надвор од единствениот пазар, што е побивање на основната теза за брегзитот. Бернам нема лесно да ја преговара следната фаза од реинтеграцијата на Британија со ЕУ, но оние што се спротивставуваат на неговиот правец сè потешко ќе можат да се преправаат дека постои алтернатива.