Брисел и Пекинг во клучна фаза: трговскиот дефицит на ЕУ достигна милијарда евра дневно

Европскиот комесар за трговија Марош Шефчович ќе отпатува во Пекинг кон крајот на оваа недела на разговори на високо ниво со неговиот кинески колега Ванг Вентао, чија цел е да се избалансира трговскиот однос и да се обезбедат „опипливи“ резултати пред состанокот на европските лидери следната недела. Според изворот, следните десет дена се од клучно значење за односите меѓу ЕУ и Кина, а Европската комисија го поставила октомври како рок за постигнување конкретни резултати.

Влогот за ЕУ е висок, бидејќи трговскиот дефицит со Кина достигна рекордно ниво од една милијарда евра дневно. За европските креатори на политики, состојбата е неодржлива, бидејќи новиот бран кинеска конкуренција врши притисок врз индустриската база на ЕУ две децении по почетокот на брзата економска експанзија на Кина, загрозувајќи илјадници работни места. Во француско-германски документ испратен во понеделникот до главните градови и до претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лајен се наведува дека „масивен индустриски шок“ ги зафаќа секторите во срцето на европскиот индустриски модел, како фармацевтиката, воздухопловството, автомобилската индустрија, машинските алати и хемикалиите.

Во фокусот на разговорите е пристапот на Кина до европскиот пазар од 450 милиона потрошувачи, при што Европејците бараат заштита на индустријата од бран евтини кинески увозни производи. Европскиот комесар за индустрија Стефан Сежурне во ексклузивно интервју за Euronews пред три недели изјави дека ЕУ губи илјадници работни места секоја недела и дека минатата година изгубила 250.000 индустриски работни места. Европејците, исто така, бараат да се обезбеди извоз на ретки земји од Кина, кои се од суштинско значење за индустријата на ЕУ, откако Пекинг го блокираше нивниот извоз во 2025 година за време на трговската војна со САД. Извозот подоцна беше обновен, но примирјето трае само до 10 јануари 2027 година.

Пристапот на земјите-членки кон Кина се промени откако Германија сфати дека нејзината економија е сè повеќе изложена на кинеската конкуренција. Во 2024 година Берлин се спротивстави на царините на ЕУ за евтините кинески електрични возила, но во последните недели се приближи до Франција, која зазеде построг став. Германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон во понеделникот, во писмо до фон дер Лајен, побараа „целосна употреба“ на постојните инструменти за трговска заштита на ЕУ и „сеопфатна рамка“ со нови правни инструменти. Тие предложија нов инструмент со кој Комисијата би можела да реагира „одлучно и системски“, вклучително и мерки што може да доведат до „итно исклучување од внатрешниот пазар ако е потребно“, при што Комисијата би го активирала инструментот освен ако квалификувано мнозинство не гласа против.

Меѓу земјите-членки, Мадрид останува еден од најпретпазливите кон Кина, иако со години бараше кинески инвестиции. Внатрешната политичка ситуација во Шпанија, со премиерот Педро Санчес кој повика на нови избори, сепак би можела да го ограничи противењето на Мадрид на стратегијата на ЕУ кон Кина. Европските бизниси, пак, бараат остри мерки и покрај ризикот од одмазда, сакајќи ЕУ не само да ја заштити индустријата преку трговската политика, туку и да ја намали зависноста од Кина. Пекинг ги демонстрираше ризиците од овие зависности во 2025 година, кога го ограничи извозот на ретки земји и чипови од суштинско значење за автомобилската индустрија.