Брисел гради „една Европа“ со сè поголема централизација на моќта

Изјавата на европската комесарка за проширување Марта Кос дека „еден ден цел Западен Балкан ќе биде дел од нашата Европа“ и дека тогаш граничните точки и патиштата повеќе нема да имаат исто значење, бидејќи „ќе бидеме една Европа, една Европа што работи заедно“, отвора посуштинско прашање од вообичаената дипломатска порака за европската интеграција на регионот. Таа порака, како што се оценува, не треба да се чита само како уште еден повик кон членство, туку како најава за тоа каква Европа се гради и какво место во неа ќе имаат малите европски држави и народи.

Според толкувањето на изјавата, „оптимистичката“ политичка формула „една Европа“ на еврокомесарката Марта Кос всушност решила сериозна дилема во македонската јавност. Евроинтегрирањето со оваа изјава сè повеќе значи и трансформација на Европската Унија со постепено префрлање на клучните функции од државите кон наднационален центар. Во изјавата на Кос, ЕУ го идентификува концептот на актуелен Брисел и Европската комисија, кој значи сè повеќе централизација и концентрација на политичката моќ. Токму на оваа точка, како што се нагласува, Македонија не смее да биде само набљудувач на промените, со единствена амбиција за приклучување кон каква-таква ЕУ.

Европската Унија веќе одамна не е само зона на економска соработка. Таа е политичка и правна конструкција во која некои од националните надлежности се пренесени на европско ниво. Тоа само по себе не е ниту добро ниту лошо. Прашањето е каде е границата за тоа кога таквиот заеднички ентитет престанува да биде механизам за заедничко решавање на проблемите, а станува механизам за постепено намалување на просторот во кој националните демократии самостојно одлучуваат. Во таа смисла се поставува и прашањето кој ја контролира таа концентрација на нова моќ и кој гарантира дека малата држава нема да стане само формално суверена, додека суштинските одлуки се носат на друго место.

Во политичкиот контекст во кој се наоѓа Македонија, како што се оценува, најважно е и кој го гарантира идентитетскиот, политичкиот и територијалниот интегритет на малите европски народи во услови на сè подлабока интегративна централизација на ЕУ. Се нагласува дека ова не се евроскептични прашања, туку легитимни демократски суверенистички прашања, произлезени токму како последица од специјалните услови на либералните бриселски елити во евроинтегративниот процес на Македонија.

Суштината на дилемата е дали Европа ќе остане Европа на држави или ќе се претвори во Европа на центар. Додека Брисел инсистира на формулата „една Европа што работи заедно“, за малите држави клучно останува прашањето каде завршува заедничкото решавање на проблемите, а каде почнува одземањето на просторот за самостојно одлучување. Во тој процес, како што се предупредува, Македонија треба активно да учествува во обликувањето на идната политичка архитектура на Унијата, наместо само да чека покана за приклучување кон веќе изградена конструкција.