Брисел бара геополитичка верност за пристап до пазарот, Македонија веќе ја плати цената без компензација
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Европската комисија подготвува нов стратешки план со кој на земјите од Западен Балкан им нуди значителен економски поттик — постепено отворање на сопствениот огромен заеднички пазар. Според нацрт-предлогот во кој имал увид реномираниот медиум „Политико“, оваа понуда доаѓа со јасен и строг геополитички услов: земјите кандидатки ќе го добијат повластениот економски третман само ако целосно се согласат да застанат на страната на Европската Унија во нејзините односи со непријателски настроените држави и индустриските конкуренти. За земјите што со години балансираа меѓу Брисел, Москва и Пекинг, новиот план на Европската комисија претставува класичен морков за промена на курсот. Но за Македонија ситуацијата е радикално поинаква, бидејќи македонската држава веќе со години има стопроцентна усогласеност со Заедничката надворешна и безбедносна политика (ЗНБП) на ЕУ, доследно следејќи ги сите пакети санкции и дипломатски позиции на блокот. Со тоа се поставува клучното прашање дали новата формулација на ЕУ практично ги става во иста кошница земјите што дури сега треба да ја платат „политичката цена“ и оние што веќе одамна го сториле тоа. Македонија се наоѓа во ситуација во која од неа се бара да го исполни истиот услов за да го добие истиот бенефит, иако нејзиниот испит по геополитичка верност е одамна положен со највисока оценка. Ова укажува на длабока асиметрија во пристапниот процес, која во македонскиот контекст отвора сериозни дилеми. Целосната усогласеност со надворешната политика на ЕУ за Македонија никогаш не била само формална декларација, туку одлука со реални економски и бизнис-последици. Затворањето одредени пазари, прекинот на инвестициски и трговски соработки со трети земји и изложеноста на геополитички притисоци донесоа директна штета за домашната економија. Токму затоа во домашната и меѓународната експертска јавност сè почесто се поставува барањето за соодветна компензација за веќе платената цена. Стратегијата на Брисел на прв поглед изгледа како прагматичен чек