Бразил на крстопат: избори што ќе го решат правецот меѓу Вашингтон и Пекинг

Бразил во недела ќе одржи избори со неизвесен исход, додека започнува претседателската трка — но последиците од исходот веројатно ќе се почувствуваат далеку надвор од границите на земјата. Гласачите ќе одлучат дали актуелниот претседател Луиз Инасио Лула да Силва, познат како Лула, ќе остане на функцијата или ќе биде заменет со еден од 12 други кандидати. Доколку ниту еден кандидат не освои повеќе од 50 отсто од гласовите во првиот круг, двајцата кандидати со најголема поддршка ќе се пласираат во финален втор круг на 25 октомври.

Анкетите покажуваат тесна трка, при што фаворитите Лула и сенаторот Флавио Болсонаро се практично изедначени по поддршка меѓу гласачите. Победата на левичарскиот Лула би значела негов четврти претседателски мандат, додека победата на Болсонаро се очекува да означи враќање кон десничарското движење на неговиот татко.

Лула е кандидат на неговата централно-лева Работничка партија, која беше пионер во социјалните програми насочени кон извлекување на милиони луѓе од сиромаштија, но беше оцрнета од скандали за корупција. Самиот Лула помина 18 месеци во затвор откако прими крајбрежен имот од инженерска фирма вклучена во истрагата за корупцијата наречена „Автоперална“. Поранешната претседателка Дилма Русеф, која го наследи Лула во 2010 година, беше сменета преку импичмент во 2016 година, откако беше обвинета за манипулација со буџетот.

Флавио Болсонаро е сенатор и син на поранешниот претседател Жаир Болсонаро, кој моментално е во куќен притвор. Жаир Болсонаро беше осуден на 27 години затвор за планирање државен удар откако ја загуби претседателската трка во 2022 година од Лула. Флавио Болсонаро е нашироко сметан за политички наследник на својот татко, со политички микс што фаворизира приватизација, намалување на трошоците и блиско усогласување со САД — политики што неодамна имаа успеси низ Латинска Америка, при што Боливија, Чиле, Колумбија и Перу инаугурираа конзервативни лидери во последните 12 месеци. Лула, пак, ја стави бразилската сувереност во центарот на својата кампања. Тој, исто така, вети намалување на традиционалната шестдневна работна недела, намалување на данокот на доход за лицата со ниски примања и спроведување реформи во полицијата.

Претседателот имаше бурни односи со администрацијата на Трамп, која го третираше Жаир Болсонаро — колоквијално наречен „Трамп на тропските предели“ — како близок сојузник. Американскиот претседател Доналд Трамп објави царини од 50 отсто за Бразил во јули 2025 година како одговор на она што го нарече судење „лов на вештерки“ против Жаир Болсонаро.

Отавијано Кануто, вонреден виш соработник во Институтот Брукингс и поранешен извршен директор во Одборот на Меѓународниот монетарен фонд за Бразил, изјави за CNBC дека претстојното гласање е „клучен избор“ за поширокиот регион во однос на САД и таканаречената „Донрое доктрина“, според која администрацијата на Трамп покажа поголем интерес за Латинска Америка. „Бразил е најголемата економија во регионот и ако го земете регионот како целина, 20 републики во Латинска Америка сега се управувани од десничарски лидери“, рече тој. „И секако, ако се случи победа на Флавио Болсонаро, тоа би го продлабочило стратешкото усогласување на регионот со планот на претседателот Доналд Трамп за Америка. Спротивно на тоа, ако Лула добие четврти мандат, тоа ќе ја попречи намерата на Вашингтон да го доминира соседството и да го истисне кинеското влијание.

Пауло Ногеира Батиста Јуниор, бразилски економист и поранешен потпретседател на Новата развојна банка на БРИКС, изјави за CNBC дека исходот од изборите ќе има „значителен ефект врз сите делови од бразилскиот живот“ бидејќи двајцата водечки кандидати се „радикално различни“. „Флавио Болсонаро изјави дека е блиску усогласен со Доналд Трамп, а тоа може да влијае на бразилско-кинеските односи — а Кина е наш главен трговски партнер“, објасни тој.