Банките ги затегнуваат условите: новите кредити за компаниите надминаа пет проценти камата

Цената на новото задолжување во Македонија продолжува да расте. Според најновите податоци на Народната банка, просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во септември достигнала 4,94 проценти, што е зголемување од 0,24 процентни поени во споредба со август, кога изнесувала 4,70 проценти. На годишно ниво, растот е уште поизразен и изнесува 0,47 процентни поени. Најголем товар го чувствуваат компаниите, каде каматата на новите кредити се искачила на 5,05 проценти.

Податоците покажуваат дека цената на новото задолжување расте побрзо од каматите што банките ги нудат за новото штедење. Истовремено, просечната камата на новопримените депозити во септември изнесувала 2,70 проценти, што значи дека разликата меѓу она што го плаќаат кредитокорисниците и она што го добиваат штедачите дополнително се продлабочува.

Сликата кај вкупното кредитно портфолио е поинаква и на прв поглед може да создаде погрешна претстава. Просечната каматна стапка на сите кредити изнесува 4,68 проценти, што претставува минимално зголемување од само 0,01 процентен поен на месечно ниво, но и намалување од 0,17 процентни поени во споредба со септември минатата година. Оваа разлика е клучна за разбирање на состојбата на пазарот: статистиката за вкупните кредити ги опфаќа и претходно одобрените заеми, додека каматата на новоодобрените кредити ги одразува условите под кои се склучуваат новите кредитни договори. Затоа, падот на просечната камата на вкупното портфолио не мора да значи и поевтино задолжување за оние што сега бараат кредит.

Најизразен раст во септември е забележан кај корпоративниот сектор. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити за компаниите достигнала 5,05 проценти, што е зголемување од 0,37 процентни поени за само еден месец. Во споредба со септември минатата година, растот изнесува 0,69 процентни поени. За разлика од новото задолжување, каматата на вкупните корпоративни кредити изнесува 4,36 проценти. Таа е зголемена за 0,03 процентни поени во однос на август, но е пониска за 0,10 процентни поени на годишно ниво.

Овие движења се од особено значење за компаниите што планираат нови инвестиции, проширување на производството или финансирање на тековното работење. Повисоките камати ја зголемуваат цената на новото финансирање, што директно влијае врз одлуките за инвестирање и врз вкупните трошоци на бизнисот. Иако конечниот трошок за секоја конкретна компанија зависи од нејзиниот кредитен профил и условите што ги договара со банката, насоката на движење е јасна — новото задолжување станува поскапо.

Податоците на централната банка откриваат и една поширока тенденција: додека каматите на постојните кредити полека се намалуваат или стагнираат, благодарение на претходно договорените услови, новите кредитокорисници — особено компаниите — се соочуваат со значително повисоки трошоци. Тоа значи дека разликата меѓу оние што веќе имаат кредит и оние што допрва треба да се задолжат дополнително се зголемува, а компаниите што размислуваат за нови инвестиции ќе мора внимателно да ја пресметаат исплатливоста на секој нов заем.