Банката на Англија и сметката од 120 милијарди фунти: моќ без одговорност
FinPortal.mk · 15.9.2026 г.
Квантитативното затегнување (QT) ја замати границата меѓу монетарната и фискалната политика, оставајќи ги министрите одговорни за одлуки што не можат директно да ги контролираат. Кога лабуристите ја направија Банката на Англија независна во 1997 година, идејата беше Банката да ги одредува каматните стапки, додека Трезорот да собира даноци и да троши. Монетарната политика беше во Threadneedle Street, фискалната во Whitehall. Но, во август Банката на Англија тивко објави дека нејзината клучна политика може да го чини Трезорот 120 милијарди фунти. Таа политика – квантитативното затегнување – очигледно треба да се преиспита, а политиката на Трезорот да ја обесштетува Банката за нејзините загуби треба да се прекине. Минатата година министрите платија на Банката 17 милијарди фунти за покривање на овие, аргументирано, книговодствени загуби – сума значително поголема од буџетот на Министерството за правда, кое се справува со вистинска криза во затворите. Независноста на Банката беше конструирана за свет во кој одлуките за монетарната политика имаа предвидливи и индиректни фискални ефекти. Финансиската криза, Ковид, војната и раздорните трговски спорови придонесоа за крајот на тој свет. Банката купуваше државни обврзници за да ја поддржи економијата преку својата програма за квантитативно олеснување (QE). Но, уставното решение – независна централна банка која сама одлучува што да прави со тие обврзници – не го следеше тој развој. Играта е сигурно завршена кога поранешниот заменик-гувернер на Банката, Чарли Бин, признава дека независноста не може да го оправда ефективното давање моќ на неизабран Комитет за монетарна политика (MPC) врз одлуки со големи последици за јавната потрошувачка. Трезорот стои зад загубите – и добивките – од обврзниците купени за време на QE и чувани во подружница на Банката на Англија, наречена Фонд за купување средства. Лабуристите ја создадоа обесштетата по крахот во 2009 година. Но, Џорџ Осборн беше тој што ја претвори во квартален апарат за готовин