Банкарскиот сектор во првото полугодие со добивка од 137,6 милиони евра, но тоа е за 8,4 отсто помалку од лани

Банкарскиот сектор во Македонија во првото полугодие од годинава остварил добивка по оданочување од речиси 8,5 милијарди денари, или околу 137,5 милиони евра, покажуваат најновите податоци од Народната банка. Споредено со истиот период од минатата година, ова претставува намалување од 8,4 отсто, што значи дека профитабилноста на банките е значително послаба од ланската.

Во првите шест месеци лани банкарскиот сектор остварил чиста добивка од 150,2 милиони евра. Тоа во апсолутна бројка значи дека профитабилноста на банкарскиот сектор се намалила за 12,7 милиони евра. Дури и ако се вратиме година поназад, односно во првото полугодие од 2024 година, и тогаш банкарскиот сектор имал поголема добивка отколку сега. Во првото полугодие од 2024 година нето-добивката изнесувала 155,1 милион евра, што е слично ниво како во 2025 година, но сепак малку повисоко од сегашната состојба.

Податоците всушност покажуваат намалување на добивките во првите полугодија во три последователни години. За целата мината година банкарскиот сектор остварил добивка од 303,9 милиони евра, додека во 2024 година таа изнесувала 282,8 милиони евра. Овие бројки ја потврдуваат тенденцијата на постепено слабеење на профитабилноста на банките во првите шест месеци од годината.

Анализата на причините за значајниот пад на добивката во однос на ланското прво полугодие покажува неколку клучни фактори. Банките и понатаму заработуваат повеќе од камати, но нето-приходите од камати се намалија. Во првото полугодие лани банките заработиле 294,8 милиони евра од камати, а во првото полугодие годинава заработиле 299 милиони евра. Меѓутоа, расходите за камати, што банките ги плаќаат за „легнатите" депозити на нивните сметки, се зголемиле од 66,7 милиони евра на 73,9 милиони евра.

Она што останува од каматите како нивен приход, или нето-каматата, се намалило во првото полугодие од 2026 година во однос на првото полугодие од 2025 година. Намалувањето е за 3 милиони евра, од 228,1 милион евра на 225,1 милион евра. Изминатиов период имаше промени на каматните стапки, а од овие бројки лесно може да се заклучи дека цената на депозитите, односно каматните стапки што банките им ги плаќаат на штедачите, растеле побрзо од приносите што банките ги остваруваат од кредитите.

И покрај бројните критики во јавноста околу провизиите, тие растат. Сепак, треба да се земе предвид и дека расте и обемот на кредитирање и на вложувањата, што делумно го објаснува зголемувањето на приходите од провизии. Овој тренд на раст на провизиите, иако е позитивен за банкарскиот сектор, не бил доволен за да го компензира падот на нето-каматниот приход.

Вкупната слика на банкарскиот сектор во првото полугодие од годинава покажува сектор кој и понатаму е профитабилен, но со значително намалена динамика во однос на претходните години. Намалувањето на нето-каматниот приход, како резултат на побрзиот раст на каматните стапки на депозитите во однос на приносите од кредитите, претставува главен предизвик за банките. Иако приходите од камати во апсолутна смисла пораснале, зголемените трошоци за камати ги намалиле нето-приходите, што директно се одразило врз крајната добивка.

Овие податоци доаѓаат во период кога банкарскиот сектор се соочува со променливи каматни стапки и растечка конкуренција за депозити. Намалувањето на добивката во три последователни први полугодија укажува на структурни промени во работењето на банките и на потребата од прилагодување на деловните модели кон новите пазарни услови. Иако секторот останува стабилен и профитабилен, трендот на намалување на добивката во првите шест месеци од годината е јасен показател дека златните години на високи профити можеби полека завршуваат.