Банкарската актива на прагот од еден билион денари: кредитите растат двоцифрено, но добивката паѓа

Македонскиот банкарски сектор се приближува до историската граница од еден билион денари вкупна актива, откако на крајот од јуни 2026 година достигна 954,94 милијарди денари. Тоа претставува годишен раст од приближно 11,2 проценти, што ја потврдува континуираната експанзија на банкарскиот систем во земјата. Иако активата расте стабилно, сликата не е еднозначна — кредитната активност се зголемила за околу 13 проценти, но добивката на банките во првата половина од годината се намалила за 8,4 проценти.

Податоците покажуваат дека банките во Македонија продолжуваат да го зголемуваат својот биланс, но со поинаква структура на приходите и трошоците. Двоцифрениот раст на кредитите од 13 проценти укажува на засилена кредитна активност, односно поголема подготвеност на банките да позајмуваат и поголема побарувачка од домаќинствата и компаниите. Сепак, истовремениот пад на добивката од 8,4 проценти во првите шест месеци од 2026 година покажува дека повисокиот обем на кредити не се пресликал автоматски во повисок профит.

Вкупната актива од 954,94 милијарди денари на крајот од јуни е резултат на годишен раст од околу 11,2 проценти, што значи дека секторот е на само неколку десетици милијарди денари од симболичниот праг од еден билион. Ако се задржи досегашното темпо на раст, банкарскиот сектор во земјата би можел да ја надмине таа граница во наредниот период, што би претставувало значајна пресвртница за македонскиот финансиски систем.

Покрај движењата во банкарскиот сектор, податоците од истиот период отсликуваат и поширока слика за финансискиот систем. Пензиските фондови управуваат со 223,4 милијарди денари, односно нето средствата во задолжителните и доброволните пензиски фондови достигнале приближно 3,63 милијарди евра. Ова ја потврдува значајната улога на капитално финансираното пензиско осигурување во акумулацијата на долгорочен финансиски капитал, кој претставува важен извор на инвестиции во економијата.

Во доменот на статистиката, конечните податоци покажуваат повисока вредност на бруто-домашниот производ за 2024 година. Државниот завод за статистика објави дека конечната номинална вредност на БДП во 2024 година изнесувала 1.031,68 милијарди денари, што е за 67,59 милијарди денари повеќе од претходната прелиминарна проценка. Ревизијата е важна за статистичката основа врз која се пресметуваат повеќе економски и фискални показатели, вклучително и оние што се однесуваат на задолженоста и фискалната позиција на државата.

Од друга страна, градежниот сектор покажува позитивни сигнали. Во август 2026 година биле издадени 333 одобренија за градење, што претставува годишен раст од 18,9 проценти. Во рамките на одобрените проекти е предвидена изградба на 1.030 станови, што е важен показател за потенцијалната идна понуда на станбени недвижности. Растот на градежните одобренија често се смета за показател за довербата на инвеститорите и за идните движења на пазарот на недвижности.

Кога сите овие показатели се стават во заеднички контекст, се добива сложена слика за македонската економија. Банкарскиот сектор расте по обем, но со намалена профитабилност, што може да укажува на промени во каматните маржи, повисоки трошоци или поголеми резервации за кредитни ризици. Истовремено, пензиските фондови акумулираат значителен долгорочен капитал, статистиката ја ревидираше вредноста на БДП нагоре, а градежниот сектор бележи засилена активност. Сите овие елементи заедно ја отсликуваат состојбата на македонската економија во моментот кога банкарската актива се приближува до границата од еден билион денари.