Балканот без голем политички проект во втората ера на Трамп: што значи тоа за Македонија
FinPortal.mk · 14.9.2026 г.
Со враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа, односно со она што во јавноста се нарекува „Трамп 2.0“, на Балканот очигледно изостанува голем политички проект од вашингтонската администрација. Ова прашање сè почесто се поставува во регионалните анализи: дали отсуството на крупна американска политичка иницијатива за регионот е добро или лошо за Македонија? Одговорот не е едноставен, бидејќи секоја од двете можности носи свои предности и ризици. Она што е јасно е дека Балканот повеќе не е приоритет на американската надворешна политика на начин на кој тоа беше во претходните децении. Во времето кога Вашингтон активно посредуваше во регионот, од Дејтонскиот мировен договор до решавањето на спорот за името со Грција, американската дипломатија имаше јасна цел и конкретен проект за Западен Балкан. Денес, во втората ера на Трамп, таквиот сеопфатен проект изостанува, а регионот е оставен претежно на европските институции и на локалните политички елити. За Македонија, ваквата состојба може да се прочита на два начина. Првиот е оптимистички: без голем геополитички проект, земјата не е изложена на притисок за брзи и често болни компромиси, ниту пак е ставена во центарот на меѓународните пресметки меѓу големите сили. Вториот е песимистички: без активен американски ангажман, реформските процеси во земјата можат да забават, а просторот за влијание на други фактори, вклучително и оние кои не делат западни вредности, може да се прошири. Трамп во првиот мандат не покажа посебен интерес за детално ангажирање во балканските прашања. Неговата администрација беше фокусирана на постигнување на историски договори меѓу Белград и Приштина, но тие напори останаа без траен резултат. Во втората ера, очекувањата се дека фокусот на Вашингтон ќе биде уште повеќе насочен кон внатрешните прашања, кон односите со Кина и кон војната во Украина, што дополнително го намалува просторот за балкански иницијативи. Од македонска перспектива, клучното прашање е како земјата ќе го искористи овој период на намале