Бакарот пред критичен недостиг: потребни 332 милијарди долари за да не застане електрификацијата

Светскиот пазар на бакар се соочува со сериозна закана што може да го забави преминот кон електрификација, доколку не бидат вложени значителни средства во рударскиот сектор. Според извештајот „Перспектива на транзициски метали“ на „Блумберг Њу Енерџи Фајнанс“ (BNEF), рудниците за бакар имаат потреба од околу 332 милијарди долари нови инвестиции за да избегнат иден шок во снабдувањето. Без такви капитални вложувања, пазарот се соочува со проектиран недостиг на снабдување од 20 милиони метрички тони до 2050 година, што носи ризик од сериозен недостиг и забавување на електрификацијата.

Аналитичарите на BNEF оценуваат дека пазарот ќе влезе во дефицит до 2028 година, бидејќи побарувачката расте, додека производителите се борат да го надоместат падот на производството. Преминот од фосилни горива кон електрификација на сè, од автомобили до центри за податоци, го направи бакарот метал со најголеми ограничувања во снабдувањето меѓу оние опфатени во извештајот. Се предвидува дека побарувачката поврзана со електрификацијата ќе порасне за 89 отсто на 23,3 милиони тони во 2050 година, што претставува повеќе од половина од вкупната потрошувачка на бакар.

Електричните автомобили, камиони и автобуси, чија употреба брзо ќе расте од 2026 до 2050 година, бараат бакар за мотори, инвертори, батерии, високонапонски кабли и системи за полнење. Овој црвен метал ќе продолжи да биде баран во градежништвото, индустриското производство и производите за широка потрошувачка, додека центрите за податоци се само „капка во морето од побарувачката за бакар“, се наведува во извештајот.

Иако можеби има многу бакар под земја, новите рудници и проширувањата на постојните не се активираат доволно брзо за да го надоместат падот на производството во постојните капацитети. Без дополнителни инвестиции, вкупната понуда би можела да се намали за 14,5 отсто, од 30 милиони тони во 2026 година на 25,7 милиони тони до 2050 година. Намалувањето на содржината на бакар во рудата ќе ги зголеми трошоците за производство, додека рециклирањето нема да биде доволно за да го компензира падот на примарното производство.

Дури и ако потребните 332 милијарди долари се инвестираат во нови рудници, дефицитот веројатно ќе продолжи барем до 2043 година, бидејќи потребни се просечно околу 17 години за отворање на нов рудник, се наведува во извештајот. Ова значи дека дури и со навремени вложувања, пазарот нема веднаш да ги почувствува ефектите, што дополнително ја засилува неизвесноста околу снабдувањето со бакар во следните две децении.

Заклучокот на BNEF е јасен: бакарот е клучен метал за зелената транзиција и електрификацијата, но неговото производство не може да ги следи потребите без масовни и навремени капитални инвестиции. Доколку тие изостанат, ризикот од сериозен недостиг што ќе го забави преминот кон електрификација станува сè поизвесен, а со тоа и поскапувањето на овој стратешки метал ќе има директни последици врз индустриите што зависат од него.