Атентатот врз Глигоров – рана што не зараснува: истрагата што самата бара истрага
Триесет и една година по атентатот врз поранешниот македонски претседател Киро Глигоров, случајот и понатаму останува нерасветлен, а наместо одговор на клучното прашање кој стои зад нападот, секој 3 октомври сè повеќе личи на традиционално одбележување на датум отколку на поттик за вистинско расветлување на еден терористички акт. Така го гледа тоа новинарот Зоран Петров, автор на единствената книга во Македонија посветена на атентатот врз Глигоров, насловена „Атентат“, кој во разговор за МИА оценува дека настанот се претвора во фолклорен елемент, како потенцијална инспирација за народна песна, наместо да биде мотив за утврдување на вистината.
Петров потсетува дека зад атентатот од 3 октомври 1995 година сè уште стојат само прашања, но не и концизни одговори што би довеле до затворање на случајот. Според него, изминатите години донеле нови информации, но не и докази за неговото тврдење дека зад атентатот стои организиран криминал. Тој оценува дека истрагата била водена недозволиво аматерски и погрешно насочувана кон странските конекции, наместо кон домашните криминално-политички структури. „Останува горчливиот вкус на неуспехот на сите нас“, вели Петров, кој не е оптимист дека случајот некогаш целосно ќе биде расветлен и правно затворен.
На прашањето кој стои зад атентатот, авторот на „Атентат“ одговара дека кога би го знаел одговорот, атентатот би бил расветлен. Тој нагласува дека она што тој го мисли е сосема ирелевантно, бидејќи решавањето на секој криминален акт се заснова на докази, а докази нема. Според него, постојат само претпоставки и шпекулации, со повеќе или помалку уверливи индиции, како и осамени обиди на неколкумина упорни и посветени индивидуалци кои објавуваат статии, мемоари и книги поврзани со атентатот. Покрај тоа, има по некоја бомбастична изјава, по некоја кривична пријава за клевета и, како што вели тој, горе-долу тоа е сè.
За да ја илустрира закоченоста на случајот, Петров наведува конкретен пример. На 30. септември 2010 година, во организација на Форумот за безбедност и Здружението на ветерани од областа на одбраната и безбедноста, во Домот на АРМ во Скопје се одржала научно-стручна дебата посветена на атентатот. Самото тоа што еден ваков настан се случува петнаесет години по нападот, а по него не следи ниту еден конкретен правен или истражен чекор, според Петров, доволно говори за тоа колку работите се замрзнати, заглавени, застоени и заборавени.
Петров не е единствениот што укажува дека истрагата заслужува и самата да биде предмет на истрага. Нелогичноста на насоките по кои била водена, префрлањето на фокусот кон странски конекции наместо кон домашните структури, како и отсуството на какви било конечни резултати по три децении, оставаат отворен простор за сомнеж дека нешто во самиот процес било погрешно поставено уште на почетокот. Додека мотивот не е утврден, а нарачателите и извршителите не се откриени, атентатот врз Глигоров продолжува да стои како отворена рана во македонската понова историја, колективна траума што не доби затворен чин.
Токму затоа, како што оценува Петров, атентатот не смее да се сведе на фолклор. Наместо да се претвори во датум што се одбележува со формални настани, тој треба да остане потсетник дека правдата за еден од најголемите потреси во македонската понова историја сè уште не е задоволена. Додека нема докази, нема ни одговори, а без одговори, случајот продолжува да живее како мистерија што ги надживува сите што некогаш се обиделе да ја решат.