Андоновски: Ниту еден податочен центар нема да има предност пред снабдувањето на граѓаните со струја и вода

Министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски денеска во Собранието, одговарајќи на пратенички прашања, јасно стави до знаење дека ниту еден инвестициски проект во областа на податочните центри нема да добие предност пред сигурното снабдување на граѓаните со вода и електрична енергија. Тој појасни дека Владата работи на две одделни насоки — создавање услови за приватни инвестиции во центри за податоци и изградба на Национален податочен центар за потребите на државните институции.

„Приватните центри за податоци се можност за нов капитал, работа за домашните компании, специјализирани работни места и развој на ИКТ-индустријата. Националниот податочен центар, пак, е проект за модернизација и подобра заштита на државната дигитална инфраструктура“, истакна Андоновски пред пратениците.

Министерот нагласи дека економската корист од ваквите проекти треба да се оценува и преку ангажманот на домашните добавувачи, развојот на инфраструктурата и можностите за македонските компании и инженери. Според него, секој потенцијален проект мора да ги помине техничките, водостопанските, еколошките и другите законски постапки, без исклучок и без забрзани процедури.

Андоновски додаде дека приватните инвеститори ќе мора да ги обезбедат своите енергетски потреби согласно законските процедури и тоа по пазарна цена. Оваа порака доаѓа во момент кога во јавноста се водат дебати за тоа колку големите податочни центри, кои се енергетски интензивни, можат да влијаат врз достапноста и цената на електричната енергија за домаќинствата и за малите бизниси.

За Националниот податочен центар, министерот објасни дека е планиран со инсталирана моќност под еден мегават и дека ќе служи за информациските системи на државните институции. Целта е системите што можат безбедно да се обединат постепено да се преместат од повеќе од дваесет одделни серверски и податочни локации во заедничка инфраструктура. Тоа, како што рече, треба да донесе поголема безбедност, поефикасно управување и намалување на трошоците за одржување на државната дигитална инфраструктура.

Според Андоновски, центарот треба да биде поврзан и со резервната инфраструктура во Прилеп, со цел подобар континуитет на критичните системи и поголема отпорност при евентуални прекини или безбедносни инциденти. Министерот информираше дека е изработена физибилити студија, дека е утврдена потенцијална локација во близина на Скопје и дека во моментов се работи на финансискиот модел и на потребните постапки за реализација на проектот.

Проектот е дел од Планот за раст на Европската унија, за него се обезбедени 20 милиони евра, од кои 30 проценти се грант од ЕУ. Поставувањето камен-темелник е најавено како цел за 2027 година, зависно од завршувањето на финансирањето и од текот на административните постапки. Андоновски не прецизираше дополнителни рокови, но повтори дека динамиката ќе зависи од исполнувањето на сите законски услови.

„Податочните центри треба да донесат нов капитал и нови можности за македонската економија. Но ниту еден инвестициски проект нема да добие предност пред сигурното снабдување на граѓаните со вода и електрична енергија“, порача министерот за дигитална трансформација.

Со оваа изјава Андоновски практично ја отфрли можноста за какви било отстапки во постапките за водостопански и енергетски дозволи, што беше едно од главните прашања во јавната расправа за податочните центри. Тој потврди дека Владата останува посветена и на привлекување приватни инвестиции и на заштита на јавниот интерес, но дека редоследот на приоритети е јасен — граѓаните и нивното снабдување со основните ресурси доаѓаат пред секој поединечен инвестициски проект.