АНБ откри мрежа на псевдопортали, Москва бара објаснување: што знае јавноста еден месец подоцна?

Речиси еден месец откако Агенцијата за национална безбедност (АНБ) соопшти дека открила мрежа на псевдопортали поврзана со руски интереси, јавноста сè уште нема одговор на клучните прашања — кои портали се опфатени, кој ги финансирал и какви докази ги поврзуваат со странски центри на влијание. Случајот се претвори во размена на обвинувања меѓу безбедносните институции и руската дипломатија, а наместо да се расчисти, во јавноста се судираат две верзии: безбедносната процена на македонските власти и категоричното негирање од Москва.

На 1 октомври АНБ соопшти дека, во координација со Министерството за внатрешни работи и Јавното обвинителство, презела истражни дејствија против македонски државјанин за кого постои сомнение дека бил поврзан со странски фактори и мрежа на интернет-портали интегрирани во македонскиот медиумски простор. Според Агенцијата, порталите ширеле лажни вести и дезинформации, ги преобликувале наративите за актуелни настани и поттикнувале етничка и национална нетрпеливост.

На 29 октомври реагираше Руската амбасада во Скопје, која категорично ги отфрли обвинувањата дека Русија стои зад ширењето пропагандни материјали. Амбасадата соопшти дека побарала средба со раководствата на Министерството за надворешни работи и АНБ, но дека, според нејзиното тврдење, не добила одговор на дипломатската нота ниту била организирана средба.

Случајот отвора прашања за тоа како функционираат современите операции за влијание, колку се подготвени македонските институции да ги разобличат и колку информации ѝ должат на јавноста кога изнесуваат сериозни безбедносни тврдења. Јавноста сè уште не знае кои портали се опфатени со истрагата, кој ги финансирал и какви докази ги поврзуваат со странски центри на влијание — прашања што остануваат отворени и покрај сериозноста на обвинувањата.

Од АНБ засега не се објавени дополнителни детали за идентитетот на осомничениот македонски државјанин, ниту за точниот број и имиња на порталите што се дел од наводната мрежа. Не е познато и дали истражните дејствија резултирале со конкретни мерки против физички или правни лица, како и дали Јавното обвинителство отворило постапка по случајот.

Од друга страна, руската страна инсистира дека обвинувањата се неосновани и дека не добила можност да ги изнесе своите аргументи преку дипломатски канали. Ваквата состојба дополнително ја засилува нејасноста околу тоа што всушност е откриено и врз основа на какви докази институциите излегле со сериозни безбедносни тврдења во јавноста.

Случајот со наводната пропагандна мрежа така станува тест за транспарентноста на македонските институции: дали ќе објават доволно информации за јавноста да може сама да процени што се случило, или ќе остане на ниво на меѓусебни обвинувања меѓу Скопје и Москва. Додека одговорите недостигаат, јавноста останува со две спротивставени верзии и со отворено прашање кој стои зад порталите што, според АНБ, ширеле дезинформации во македонскиот медиумски простор.