Амстердам: судска битка за виралната фрит-продавница што ги разбуди соседите

Жителите на една од најексклузивните населби во Амстердам го тужеа градот поради тоа што издал дозвола за фрит-продавница што стана вирална на ТикТок. Станува збор за „Фабел Фрит“ на улицата Рунстрат, чијшто специјалитет се помфрит со пармезан и мајонез од тартуфи. Соседите тврдат дека толпите што ги привлекува оваа продавница ја затнуваат живописната каналска улица и привлекуваат отпадоци, галеби и стаорци.

Најгласниот меѓу нив, Томас ван Леувен, кој живее во близина, изјави дека „сме во еден вид војна во која една многу непожелна фрит-продавница го загади целото подрачје“. Според него, јадењето на улица е срамно однесување што остава валкана храна пред вратите и мајонез на убавиот камен. Тој додаде дека сребрените галеби се вселиле како жители, а најлошо од сè е наездата на стаорци.

Деветнаесет соседи формално протестираа против деловната дозвола на „Фабел Фрит“. Главниот тужител, Ник ван дер Хајден, смета дека проблемот е во малиот простор на продавницата. Според него, она што го нарекуваат „ТикТок редица“ предизвикува најголема сметка, бидејќи целата дејност се одвива на улица — чекање за нарачка, чекање за послужување и јадење. Тој бара „Фабел“ да се пресели на место каде што има доволно простор клиентите да бидат внатре.

На рочиштето во вторникот, адвокатката на градскиот совет на Амстердам призна дека градоначалничката Фемке Халсема може да одбие дозвола за работа доколку бизнисот негативно влијае врз „станбената и животната средина“. Таа додаде дека, иако продавницата ги почитува обврските од дозволата за управување со редицата и чистење на отпадоците, влијанието останува сериозно и градот ќе се води според одлуката на судот за идната дозвола.

Сопствениците Абел Клатсер и Флорис Феилзер тврдат дека ангажирале чистачка служба седум дена во неделата, четири пати дневно, и дека бројот на посетители годинава во август паднал за 23 отсто откако отвориле четири нови локации. Нивниот адвокат Гертјан Теувен рече дека „неколку соседи почувствувале сметка, но другите луѓе уживаат да јадат помфрит“ и дека може да е полно, но има и врвови и падови. Во заедничка изјава сопствениците порачаа дека „Фабел Фрит е нашето дете“ и дека им е болно кога луѓето негативно зборуваат за нивниот бизнис.

Случајот оди подалеку од вообичаените поплаки за таканаречениот перформативен туризам. Адвокатката на соседите, Лиза-Боби Камп, вели дека тесните улички можеби се шармантни, но просторот не е дизајниран за толку многу луѓе. Марије Пеуте, докторантка на Универзитетот во Амстердам, која ги проучувала ефектите од „виралниот урбанизам“, смета дека општината треба да размисли како да постапи, бидејќи станува збор за јавен простор, а многу постари продавници ги загубиле локалните клиенти. Советникот Рохир Хавелар од Христијанско-демократскиот апел оценува дека „Фабел Фрит“ веројатно треба да добие дозвола за „главна продавница“ на посоодветна локација, но дека придобивките од туризмот не смеат да се занемарат, бидејќи тој обезбедува 70.000 работни места.