ФЕД и ЕЦБ затегнуваат, НБРМ останува на ист курс: различни одговори на истите економски предизвици
FinPortal.mk · 17.9.2026 г.
Додека централните банки во САД и еврозоната во изминатиот период прибегнуваа кон зголемување на каматните стапки во обид да ја стават инфлацијата под контрола, Народната банка на Република Северна Македонија (НБРМ) избра повнимателен пристап, одлучувајќи да не ја зголеми дополнително референтната каматна стапка. Оваа разлика во монетарната политика ја отсликува специфичната економска состојба во секој регион и различните приоритети на централните банки.Според Federal Reserve, зголемувањето на каматните стапки е насочено кон ограничување на инфлаторните притисоци кои остануваат над посакуваното ниво, со цел зачувување на ценовната стабилност. Во еврозоната, Европската централна банка во периодот на висока инфлација исто така ги зголемуваше каматните стапки за да го намали растот на побарувачката и да ги стабилизира цените.Економската логика зад ваквите потези е едноставна: поскапото задолжување ги намалува потрошувачката и инвестициите, што со тек на време придонесува за забавување на инфлацијата. Сепак, ваквата политика има и цена, бидејќи може да доведе до послаб економски раст и поскапи кредити за домаќинствата и компаниите.Наспроти тоа, НБРМ се одлучи да не ја зголемува дополнително каматната стапка. Ваквата одлука може да се толкува како сигнал дека домашните инфлаторни притисоци се оценуваат како поумерени или дека ризикот од забавување на економската активност е поголем од ризикот од ново забрзување на инфлацијата.За македонската економија, задржувањето на каматната стапка носи неколку потенцијални придобивки. Пред сè, се избегнува дополнителен раст на трошоците за кредитирање, што е важно за компаниите кои инвестираат и за граѓаните кои отплаќаат станбени или потрошувачки кредити. Во услови кога економскиот раст и натаму е чувствителен на надворешни шокови, ваквиот пристап може да помогне во одржување на деловната активност и потрошувачката.Сепак, постојат и ризици. Доколку ФЕД и ЕЦБ продолжат со порестриктивна политика, а НБРМ остане значително поумерена, б